TR

Sosyal Devlet Nedir ?

Refah devleti veya sosyal devlet terimleri esas itibarıyla aynı kavram ve olguyu ifade etmektedir. İngilizce eserlerde sosyal devlet (social state) terimi yerine genel olarak refah devleti (welfare state) ya da sosyal refah devleti (social welfare state) terimleri kullanılmaktadır. Bu iki kavramın ortaya çıkış kökenine bakıldığında, sosyal devlet ve sosyal politika kavramlarının Kıta Avrupası ülkelerinde, refah devleti ve refah politikası kavramlarının ise Kuzey Amerika ve bir kısım Avrupa ülkelerinde (anglo-sakson ülkeleri) kullanıldığı görülmektedir. Sosyal devlet ve refah devleti kavramları genellikle eşanlamlı kullanılsa da, bazen refah devleti kavramı daha dar ve özel bir anlam yüklenerek de ele alınmakta ve temel refah hizmetlerine ilişkin programları geliştirip yürüten devleti anlatmak için kullanılmaktadır. En genel tanımıyla sosyal devlet,  ise ekonomik ve toplumsal yaşama kamusal araçlarla doğrudan ve dolaylı olarak müdahale etme yetkisiyle donatılmış devlettir. Sosyal devletin temel görevleri: Gelir dağılımında adaleti sağlamak, yoksullukla mücadele etmek; kamu gelirleri ve kamu harcamalarını kullanarak toplumdaki gelir düzeyindeki eşitsizlikleri kaldırmak zenginden fakire doğru geliri yeniden dağıtmak, servet ve gelirler arasındaki dengesizlikleri azaltmaya çalışmak, milli gelirin adaletsiz dağılımı sonucunda yoksul düsen kişileri, güçsüzleri, düşkünleri, bakıma muhtaç çocukları korumaktır. Özetle refah devleti, bireylere ve ailelere, minimum bir düzeyde gelir garantisi sağlamaktadır. Kişilere ve ailelere belirli sosyal risklerin (hastalık, yaşlılık, işsizlik vb.) üstesinden gelmelerinde destek olarak onları bu gibi olası durumlar karşısında güvence altına almaktadır.

Sosyal refah devlet, 1950’li yıllar sonrasında gelinen bir aşamadır. 1941 yılında refah devleti terimi İngilizce ’ye girmiştir. Refah devleti 1942 yılında Beveridge Raporu ile literatürde tartışılmaya başlanmış olmasına rağmen ilk olarak 1880’lerde Bismarck Almanya’sında kullanılmaya başlanmıştır. Bununla birlikte, her ülkenin sosyal, kültürel ve ekonomik ve siyasal yapısına bağlı olarak çeşitli refah devleti modelleri ortaya çıkmıştır. Refah devletinin ilk uygulamaları olarak, 1601 yılında Kraliçe I. Elizabeth döneminde uygulanmış olan “1601 Elizabeth Yoksulluk Yasası” ve sonrasında kabul edilen diğer yoksulluk yasaları kabul edilebilir .Ekonomik açıdan refah devletinin gelişimini sağlayan temel neden ise 1929 Ekonomik Bunalımı’ dır. 1929 Bunalımı, üretimin düşmesi işsizliğin artması gibi ekonomik sonuçlara yol açmakla kalmamış çok büyük toplumsal ve siyasal çalkantılara neden olmuştur. Sosyal devletin özellikle kuramsal alanda oluşumuna en büyük katkı hiç kuşkusuz Lord John Maynard Keynes tarafından sağlanmıştır. Keynes 1929 ekonomik krizinden çıkmak için sermaye bunalımının yanında ekonomik, sosyal ve politik sürecin de dikkate alınması gerektiğini savunmuştur. Keynesyen teori, devletin ekonomiye müdahalesini, refahın artırılmasını ve daha da önemlisi artan refahın üretim faktörleri arasında adil dağıtılmasını amaçlar.

  • Sosyal Devleti ile ilgili araştırma yapmak isteyenler için tavsiye edilen kaynaklar:

Bakan, Murat; “Türkiye’de Sosyal Devlet ve Harcamalarını Seyri”, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2003 ).

Başbuğ, Aydın; “Liberal Siyaset ve Sosyal Devlet,” Yeni Türkiye Dergisi, 25, Ocak-Şubat 1999.

Bayraktar, Cahide; “Keynes ve Refah Devleti” Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10/2, 2012, ss.247-26.

Bellek, İlker; Sosyal Devletin Krizi ve Sağlığın Ekonomi Politiği, İstanbul: Sorun Yayınları, 1994.

Bilen, Mahmut; “Piyasa Ekonomisinde Devletin Değişen Rolü: Refah Devleti Ekseninde Bir Analiz”  (Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2002).

Bozkurt, Mustafa; “Sosyal Devlet”, ODTÜ Sosyal Demokrasi Topluluğu Açılım Dergisi, Ankara, 2005.

Buğra, Ayşe ve Keyder, Çağlar(der.); Sosyal Politika Yazıları, İstanbul: İletişim Yayınları, 2006.

Buğra, Ayşe; Kapitalizm, Yoksulluk ve Türkiye’de Sosyal Politika, İstanbul: İletişim Yayınları, 2008.

Bulut, Nihat; “Küreselleşme: Sosyal Devlet’in Sonu mu?”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 52/2, 2003.

Can Aktan, Coşkun; Müdahaleci Devletten: Müdahaleci Sınırlı Devlete, Ankara: Yeni Türkiye, 1999.

Ceylan, Harun; Yaşlılık ve Refah Devleti, İstanbul: Açılım Kitap, 2016.

Çavdar, Tevfik; Türkiye’de Liberalizm (1860-1990), Ankara: İmge Yayınları, 1992.

Dedeoğlu, Saniye ve Elveren, Âdem Yavuz(drl.); Türkiye’de Refah Devleti ve Kadın, Ankara: İletişim Yayınları, 2012.

Duman, İlker Hasan; Sosyal Devlet, İstanbul: İnkılap Yayınevi, 1997.

Ersöz, Filiz;  “Türkiye ile OECD Ülkelerinin Sağlık Düzeyleri ve Sağlık Harcamalarının Analizi”, İstatistikçiler Dergisi, 2, 2008.

Göze, Ayferi;  Liberal, Marxiste, Faşist, Nasyonal Sosyalist ve Sosyal Devlet, İstanbul: Beta Yayınları, 4. Baskı, 2005.

Göze, Ayferi; Siyasal Düşünceler ve Yönetimler, İstanbul: Beta Yayınları, 2007.

Göze, Ayferi; Sosyal Devlet Sistemi, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1995.

Gül, Songül Sallan; Sosyal Devlet Bitti Yaşasın Piyasa, İstanbul: Etik Yayınları, Şubat 2004.

Güler, Birgül Ayman;  Yeni Sağ ve Devletin Değişimi, Ankara: TODAİE Yayını, 1996.

Gümüş, Tarık; Sosyal Devlet Anlayışının Gelişimi ve Dönüşümü, İstanbul: XII. Levha Yayıncılık, , 2010.

Keskin, Nuray; Eğitimde Reform, Mülkiye Dergisi, 245, 2004, ss.125-148.

Koray, Meryem; Sosyal Politika, Bursa: Ezgi Kitapevi, 2000.

Korkmazer, Süverçe; “Neo Liberal Dönemin Refah Devletine Etkileri Üzerine Bir Deneme, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1999),

Marangoz, Şermin; “Refah Devleti: Oluşumu, Modelleri, Güncel Değişimleri, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2002).

Özbek, Nadir; “Osmanlı’dan Günümüze Türkiye’de Sosyal Devlet”, Toplum ve Bilim Dergisi, 92, İstanbul: Birikim Yayınları, 2002.

Özdemir, Süleyman; “Küreselleşme Sürecinde Refah Devleti”, (Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2004.)

Özkazanç, Alev;  “Refah Devletinden Yeni Sağa: Siyasi İktidar Tarzında Dönüşümler”, Mürekkep, 7, 1997, ss. 21–37.

Özdemir, Süleyman; “Refah Devleti’: Altın Çağdan Belirsiz” Sosyal Politikalar Dergisi, 1, İstanbul, 2006, ss.79-81

Petring, Alexander; Sosyal Demokrasi El Kitabı Cilt:3:Sosyal Devlet ve Sosyal Demokrasi, Recai Hallaç (çev.), İstanbul: Friedrich Elbert Vakfı, 2013.

Rosanvallon, Pierre. Refah Devletinin Krizi, Çev. Burcu Şahinli, Ankara: Dost Kitabevi, 2004.

Ruhi, Emin; 1982 Anayasası Çerçevesinde Sosyal Devlet ve Özelleştirme, Ankara: Nobel Yayıncılık, 2013.

Serter, Nur; Devlet Görevlerinde ki Değişim Sonucu Olarak Sosyal Devlet, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Yayınları, 1994.

Seyyar, Ali; ‘Türkiye’de Sosyal Devlet Olgusu’ ’Sosyal Politikalar Dergisi, 1, İstanbul, 2006, ss.34-38.

Şaylan, Gencay; Değişim Küreselleşme ve Devletin Yeni İşlevi, Ankara: İmge Kitapevi, 2003.

Talas, Cahit. Ekonomik Sistemler, İmge Kitabevi, 5. baskı, Ankara, 1998.

Talas, Cahit; Türkiye’nin Açıklamalı Sosyal Politika Tarihi, Ankara: Bilgi Yayınevi, 1992.

Temelli, Sezai; “Türkiye’de Sosyal Harcamaların Gelişimi”, Eğitim Bilim Toplum, Eğitim-Sen Yayınları,4, Ankara, 2003.

Tokal, Ayşen ve Alper, Yusuf; Sosyal Politika, Bursa: Dora Yayıncılık, 2016.

Toprak, Oğuz; Refah Devleti ve Kapitalizm 2000’li yıllarda Türkiye’de Refah Devleti, Ankara: İletişim Yayınları, 2012

Wahl,Asbjorn; Refah Devletinin Yükselişi ve Çöküşü, Haldun Ünal-Baran Öztürk (çev), İstanbul:H2O Kitap, 2015

Yılmaz, Binnaz Elif;  “Sosyal Yardım Sisteminde Reform, Yoksulluğu Azaltabilecek Mi?” İktisat Dergisi, 478, Ekim 2006.

Yılmaz, Gülay Akgül; OECD Ülkeleri ve Türkiye’de Sosyal Devlet ve Sosyal Harcamalar, İstanbul: Arıkan Yayın, 2006.

Yolcuoğlu, İsmail Galip; Türkiye’de Sosyal Refah Devletine Geçiş Süreci, Ankara: Nobel Yayıncılık, 2012.

YAZAR

Anadolu Üniversitesi Adalet Önlisans (2015) OMÜ İİBF- Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi (2016) OMÜ Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı Tezli Yüksek Lisans (Devam Ediyor) Çalışma Alanları: Türk Kamu Yönetimi, Kentleşme, Göç Politikaları, Yerel Yönetimler

İLETİŞİM


Akademik Kaynak
 

 TR