TR

Türk İnancında Kam (Şaman) Davulu ve Üstündeki Sembollerin Anlamı

Gök-Tanrı inancında kam, din adamı görevini görür fakat farklı kaynaklarda bu kişilerin büyücülükle uğraştığı geçmektedir. Ayin yapmak için gerekli olan nesnelerin en önemlisi davuldur. Altaylılar ve Sahalar bu davullarına “tüngür” derler. Davul Türkler tarafından tarihin en eski devirlerinden beri kullanılmaktadır. Buna ait Çin kaynaklarında da kayıtlar mevcuttur.[1]

Türklerde davulun kasnağının yapılacağı ağaç, genel olarak kayın ve sedir ağacındandır. aynı şekilde davulun iç taraftaki sapı da bu ağaçlardan yapılır. Bu ağaç kutsal olan dünya ağacına işaret ettiği için bu iş için kullanılacak ağacın insan eli değmemiş ya da herhangi bir hayvanın kirletmediği bir ağaç olması istenir  davulun yüzeyini teşkil eden derinin alınacağı hayvan da gelişigüzel seçilemez. Bu seçimin av kültleri ile ilişkisi olduğuna inanan araştırmacılar en çok geyik ya da dağ keçisinin derisinin kullanıldığını söylerler. Davul yapıldıktan sonra üzerine boyalarla yapılan simgesel anlamı olan resimler yapılır. [2]

Davul yüzeyi kozmik alemi yansıtır, davul çok kere yatay ve dikey bir hatla bölünmüştür yatay ve dikey hat dört ana yöne işaret edebileceği gibi dünyayı gök ve yer olmak üzere iki parçaya daha böler yatay hat kiriştir ve üzerinde çelik ya da çıngırak olduğu düşünülen resimler vardır.[3]

Bu bilgiler ışığında en bilindik Kam Davulu modeli olan, aynı zamanda Türk Mitolojisinin ana yansıması olan çizimi inceleyelim.

  1. Yer ile gök arasındaki bağlantıyı kurar, Dünya’yı 2 parçaya, bu çizgiyle çakışık çizgi ile de toplamda 4 parçaya böler. Kimi arkeolojik kazılarda bulunan kam davullarında bu çizgi yerine dünya ağacı kullanıldığı görülmüştür.
  2. Yer ile gök arasına girmiş çelik yada çıngırak.
  3. Uçmağ. Ölenlerin gittiği bugün ki manada Cennet.
  4. Yer altı alemi, Erlik Han’ın söz sahibi olduğu, kötülükler alemi.
  5. Gök 17 kattır, kam buraya ancak bir kurban ve ruh aracılığıyla çıkar. Atlar Gök-Tanrı inancında en önemli kurban hayvanıdır. Ayrıca, ruhları gök alemine atların çıkartacağına inanılır. Bu sebepten ölenlerin yanında birden çok at gömülür.
  6. Türklerde kuşlar kutsaldır. Yine gök alemi ile yer arasında bağlantı kurabilen canlılar olarak anılır. Bu kuşlar kama yardımcı ruh kuşlarıdır. Yapıldıkları boyların ongunu olan kuşlar yada sungur kuşu olduğu varsayılır.
  7. Geyikler, Gök-Tanrı inancında kutsal canlılardandır. Yine kamın en önemli kurbanlarındandır. Bu geyikler, kamı gökler alemine çıkartabilsin diye konulur.
  8. 3 çizgi, eğer ağacın altındaysa dağ demektir. Eğer gök alemine yakınsa gök kuşağı olduğu var sayılır. Burada ki üç çizgi, dağ ve üstündeki de ağaç da yaşam ağacı, yada ulu kayın ağacıdır.
  9. Buradaki kişi sayısı, 6, 7, 8, 9 olabilir. Bunlar da kama yardımcı ruhlardır. Bu figürdeki gibi 7 insan varsa bunlar Tanrı Bay-Ülgen’in kızlarıdır. Gök-Tanrı inancında bu kızların peri olduğuna da inanılmaktadır. Dolayısıyla bu kişiler kamlara göğe ulaşmakta yardımcı olacak ruhlardır.
  10. Gök alemi, Bay-Ülgen’in oturduğu yer. Burada, ay, güneş ve yıldızlar vardır.

 

Bu makaleyi web sitemizin adıyla kaynak gösterebilir yada doğrudan doğruya alıntılanan makale ismiyle kaynak gösterebilirsiniz. “Metin ÖZ, Türk Kültür Tarihinde Ekolojik İzler, 2017, s.32-34” 


[1] Sadettin Gömeç, Şamanizm ve Eski Türk Dini, Eğitim Fakültesi Dergisi, Sayı 4, s.43

[2] Yaşar Çoruhlu, Türk Mitolojisinin Ana Hatları, s.96

[3] Yaşar Çoruhlu, a.e, s.99

[4] Görsel 1 Çevrimiçi Bağlantı:  http://www.dailymail.co.uk/news/article-2751139/Summoning-spirits-ancestors-Shamans-world-gather-Siberia-ceremony-timed-coincide-cosmic-cycles.html

[5] Görsel 2 Metin ÖZ, Türk Kültür Tarihinde Ekolojik İzler, s.34

 

YAZAR

2012-2014 Gazi Üniversitesi Kamu Yönetimi Araştırma Topluluğu Yönetim Kurulu Başkanı, 2013 Türkiye Büyük Millet Meclisi Yasama Eğitimi, 2014 Gazi Üniversitesi İİBF Öğrenci Konseyi Başkanvekili,  2016 Gazi Üniversitesi SBKY Mezunu, 2017 Akademik Kaynak İmtiyaz Sahibi ve Yazar, 2018 Akademik Düşünce Enstitüsü Yönetim Kurulu Başkanı, 19 Mayıs Üniversitesi Kamu Yönetimi YL Öğrencisi.

İLETİŞİM


Akademik Kaynak
 

 TR