TR

Makale Nasıl Yazılır ?

Bilimsel ve alanında başarılı bir makale yazmak istiyorsanız işe öncelikle makale yazım kurallarını öğrenerek değil, makale yazmaya hazırlık aşamasını öğrenerek başlamalısınız. Bir makale yazımı için, hazırlık aşamasını eksiksiz tamamladığınızda; makalenizi, kesintiye uğramaksızın yazabilirsiniz; fakat önce yazmaya başlayıp, devam eden süreçte kaynak aramayı düşünürseniz bu hem makalenizi bütünlük bakımından sekteye uğratacaktır hemde yazma aşamasında tıkanmanıza yol açacaktır.

Ι. BÖLÜM

1) HAZIRLIK AŞAMASI

1.1) Çalışmayı Yapacağınız Alanı Belirleme

Ülkemizde bir birini tekrar eden yüzlerce makalenin varlığı yazmak için yazan insanlar topluluğunun eseridir. Dolayısıyla çalışacağınız alanda öncelikle sorgulayacağınız şey bu alan çalışma doygunluğuna ulaşmış mıdır?Bu alanda çalışma yaparsam yeni bilgiler sunabilir miyim? olmalıdır. Bu soruların cevabı eğer olumsuzsa o alanda yaptığınız çalışma sadece CV’nize eklenecek bir ad olacaktır. Kitleler tarafından okunmayan, adınızı taşımayan  bir eserin CV’nizde var olmasının da ne kadar katkı sağlayacağı tartışılır. Dolayısıyla başarılı bir makalenin püf noktası ihtiyaç duyulan alanda yazılmasıdır. Bu özellikle çevrimiçi ortamda bilgi arayışında olan kişilerin eserinize kolay şekilde ulaşmasını sağlayacaktır. Popüler bir alanda yazılan 100 makalede 100. sırada olmak yerine, çalışılmamış bir alanda ilk 10’da olmayı tercih edin.

1.2) Çalışmanız İçin Bir Amaç Belirleme

Çalışmaya başlamadan önce bunu ne için yapıyorum sorusunu kendinize sorun. Bu sorunun cevabı size yol haritası sunacaktır. Gerçekten de makalelerin yazım amacı tek değildir. Bir alanda derleme yapılması için, bir görüşü savunmak ya da çürütmek için makale yazılabilir. Çalışmaya başlamadan önce amacınızı belirlemeniz araştırmalarınızı kolaylaştıracaktır.

1.3) Bilimsel Çalışmaların Kaynakları

Bilimsel bir çalışmanın belli başlı kaynakları: Tezler, kitaplar, dergiler, mevzuat, resmi tutanaklar, sempozyumlar ve benzeri etkinliklerde sunulmuş bildiriler, raporlar, akademik yayın yapan internet siteleri, kavramların tanımlamasını yapacağınız durumlarda Türk Dil Kurumu Sözlüğü gazete haberleri (doğrudan bilimsel bir kaynak olarak kabul edilmemektedir). Öncelikle kitaplar için satın almak yerine kütüphaneye gitmenizi tavsiye ederim. Bu şekilde 1 kitap satın almak yerine kütüphanede birden çok kitabı inceleyebilme imkanınız olacaktır.

Kütüphanelerde aradığınız kitabın olup olmadığını sorgulayacağınız bağlantı:

Kütüphane Kitap Sorgulama   (koha.ekutuphane.gov.tr)

Çalıştığınız konuya göre gazete haberlerini kaynak olarak kullanılması aykırı görülmeyebilir ancak yinede bu haberleri doğrudan kaynak kabul etmeniz çalışmanızı bilimsel değerini azaltabilir. Burada belirleyici nokta çalışmanızın konusudur. Örnek olarak uluslararası ilişkiler alanında yazılan bir makalede bir devlet başkanının açıklamasının kaynağı olarak bir gazetenin gösterilmesi akademik anlamda herhangi bir sorun teşkil etmez. Ancak toplumsal sorunlara yönelik objektifliğin tespit edilemeyeceği haberleri doğrudan kaynak olarak kullanmanız çalışmanızı sıkıntıya sokar. Ben gazeteleri dönemin şartlarını anlayabilmek ve çalışma konularını tespit edebilmek için kullanmaktayım.

Gazete arşivlerine ulaşacağınız bağlantılar:

Milliyet Gazetesi Arşivi 1950-2019  (gazetearsivi.milliyet.com.tr)

Sabah Gazetesi Arşivi 2000-2019    (arsiv.sabah.com.tr/arsiv.html)

Günümüzde makaleler ve tezler belli başlı internet siteleri tarafından derlenmekte veya yayımlanmaktadır.  Bu noktada öncelikle size sitemizde arama çubuğundan arama yapmanızı tavsiye ederim.

Sitemiz dışında makale ve tezlere ulaşacağınız bağlantılar:

ULAKBİM (ulakbim.gov.tr/yeniweb/ulakkesif/)

YÖK Tez (tez.yok.gov.tr)

DergiPark (dergipark.gov.tr )

TÜİK  (tuik.gov.tr)

TBMM Tutanakları (tbmm.gov.tr/kutuphane/tutanak_sorgu.html)

Academia (academia.edu)

Google Akademik  (scholar.google.com.tr)

1.4) Kaynakları Derleme

Çalışmaya yapma amacınız ne olursa olsun iyi bir makale yazmak için o konuda kabul görmüş aynı ve aykırı istikamette olan mümkünse bütün çalışmaları okumanız gerekmektedir. Bu okuma bilimsel okuma olarak da adlandırılan hızlı okumadır. Yalnız okurken önemli yerlerin altlarını çizmeyi unutmayın. Günümüzde ise makalelerin çevrimiçi ortamda okunması sebebiyle,  altlarını çizme işlemini kaynağınız pdf dosyasıysa, adobe reader üzerinden sarı kalem ile; pdf değilse fotoğrafını çekerek  not almanızı tavsiye ederim. Yine bu notlar için küçük bir not defterine kalemle hangi çalışmanın hangi sayfasını hangi konuda kullanacağınıza yönelik not almanız başta işinizi zorlaştırıyor gibi görünse de yazma işlemine başladıktan sonra işinizi ne kadar kolaylaştırdığını gösterecektir. Yine farklı bir yöntem olarak çevrimiçi okuduğunuz makaleleri 1 adet word dosyasında toplayabilirsiniz.

1.5) Çalışmanızı Özgün Kılma

Önceden çalışılmış bir konuda çalışıyorsanız çalışmanızı özgün kılmanın iki temel yolu vardır. Birincisi çalışmanız alan araştırmasına uygunsa anket veya mülakat gibi tekniklerle alan araştırması yapma, ikincisi ise yabancı dilden eserleri çevirerek çalışmanızda kullanma. İkinci yol nispeten daha az zahmetlidir ancak çalışmanızı sadece Türkçe hazırlanmış makaleler arasında özgünleştirebilir. Burada çalıştığınız konuya göre karar vermeniz gerekmektedir. Ben yinede her halükarda mümkünse yabancı dilde hazırlanmış makalelere atıfta bulunmanızı tavsiye ediyorum. 

 ΙΙ. BÖLÜM

2.) MAKALE YAZIM KILAVUZU

2.1) Makalenin Olmazsa Olmazları

Makalenize, makalenizin adının yazdığı bir sayfa; bu sayfada yazan kişinin adı ve dipnot verilerek unvanı yazılmalıdır. Makalenizin özeti, hem Türkçe hem İngilizce yazılmalıdır. Bu özetler 200 kelimeyi geçmemeli ve altlarında anahtar kelimeler bulunmalıdır. Anahtar kelimeleri alfabetik sıraya göre sıralamayı unutmayın. Makalenize giriş ve sonuç bölümleri eklenmeli, giriş bölümünde okuyucuya çalışma konusu ve konunun işlenişi hakkında ön bilgi; sonuç bölümünde ise çalışmanın tamamında ortaya çıkan sonuç çalışmanın önemli noktaları ile verilmelidir. Dil bilgisi kurallarına dikkat edilmelidir. Yazınız iki yana yaslı şekilde, iki satır arasında 1.15 ya da 1.5 cm boşluk olmalıdır.

2.2) Makale Yazımı İçin Teknik Bilgiler

Makalenizi hazırlarken herkesin kafasına takılan soruları sıralarsak: 

Word’de kenar boşlukları kaç olmalıdır ?, 

APA ya da MLA sistemi nasıl kullanılır?

Kaynakça nasıl hazırlanmalıdır ?

En az kaç sayfa yazmalıyım ?

Bu soruların cevabı makaleyi hangi kurum için ya da ne için yazdığınıza göre değişmektedir. Bir dergi için hazırlıyorsanız; o derginin kenar boşluklarını öğrenmeli ve ona göre hazırlamalısınız. Üniversite’de sunum yapacaksanız; o üniversitenin tez yazım şablonunu örnek kabul ederek hazırlamalısınız. Dolayısıyla bu cevaplar değişkenlik göstermektedir. Örnek vermek gerekirse Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi’nin makale yazım kuralları ile Marmara Üniversitesi, Siyasal Bilimler Dergisi’nin makale yazım kurallarını kıyaslayabiliriz.

Gazi: Üst 5,5 cm, alt 5,5 cm, sağ 4,3 cm, sol 4,3 cm cilt payı sıfır (0), cilt payı yeri sol kenar boşluklu yazılmalıdır.   

Marmara: Alt, üst, sağ, sol: 2 cm, cilt payı: 0,5 cm, genişlik: 18 cm, yükseklik: 23,5 cm, üstbilgi: 1,2 cm Altbilgi: 1,2 cm

Dönem içi ödev için makale hazırlayacaksanız yine aynı şekilde öğrencisi olduğunuz üniversitenin tez yazım şablonunu indirmenizi tavsiye ederiz. Kıyaslamak isterseniz İstanbul Üniversitesi’nin ve Marmara Üniversitesi’nin tez yazım şablonlarını indirebilirsiniz.

İstanbul Üniversitesi Tez Yazım Şablonu

Marmara Üniversitesi Tez Yazım  Şablonu

Çok sorulan diğer konu ise makalenizi APA ile mi yoksa MLA  ile yazmanız gerektiği konusudur. Bu size kalmış bir karar olmakla birlikte, makalenizi ödev amaçlı yazıyorsanız  akademisyenler, tez yazıyorsanız üniversiteler, dergi için  yazıyorsanız dergi yayın kurulu bu konuda tercih belirtebilmektedir. O yüzden en güzeli makaleyi yazmaya başlamadan önce bu belirsizliği ilgili kişi ya da kurumlardan bilgi alarak giderin.

APA ve MLA sistemlerinin nasıl kullanılacağını öğrenmek için, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nün hazırlamış olduğu kılavuzu inceleyebilirsiniz. Çok detaylı bir anlatım ve örneklere sahip olması sebebiyle incelemenizi tavsiye ediyorum. Ayrıca bu kılavuzda kaynakça oluşturma, eklerin gösteriliş şekli vebenzeri detaylara değinilmiş.

OMÜ Tez Yazım Kılavuzu

2.3) Tavsiyeler

  • Makalenizi yazıyormuş gibi değil, sanki sunuyormuş gibi hazırlayın. Bu çalışmanızın akıcı şekilde okunmasını sağlayacaktır.
  • İntihal yapmayın, bu günümüz şartlarında hemen anlaşılabilen bir suçtur. 
  • Doğrudan alıntı yerine yorumlayarak düşüncelerinize bir kaynağı temellendirin.
  • Yazdığınız bir makaleyi, paylaşmadan önce en az 1 hafta bekletin. Bu beklenen süre sonunda çalışmanızı tekrar okuduğunuzda değiştirilmesi gereken yerleri daha iyi farkedecek, imla hatalarını bulabileceksiniz.
  • Makalenize görsel eklemeniz gerekiyorsa görsel eklemekten kaçınmayın. Görsel eklerken yine tez veya makale yazım kılavuzunu esas alın.
  • Makalenizin özetinin İngilizce’sini hazırlayacak yeterli dil bilginiz yok ise, Word programının içindeki dil çeviri uygulamasını, Google Çeviri veya Yandex Çeviri’yi  kullanabilirsiniz. Bu noktada dikkat etmeniz gereken en önemli husus Türkçe özetin imla kurallarına uygun olması ve sade bir dil kullanılmış olmasıdır. Bu iki noktaya dikkat ederseniz, çeviri programlarının yaptığı çevirileri gözden geçirerek kullanabilirsiniz ancak unutmayın ki Türkçe özette bir virgülü unutmanız İngilizce özeti anlam açısından bambaşka bir yere götürebilir.
  • Her şeyden önemlisi bu işi gözünüzde büyütmeyin. Emin olun yazdıkça ortaya daha güzel eserler çıkacaktır.

Görüş ve önerilerinizi bekliyoruz.

Esenlikler diliyorum.


AKADEMİK KAYNAK
 

 TR