TR

Bilgi Ekonomisi ve E-Devlet Uygulaması: Türkiye Örneği

 BİLGİ EKONOMİSİ

Bilgi teknolojilerinde yaşanan ilerlemelerin ekonomiye yansıması zaman içerisinde ekonomik yapıda dönüşümün yaşanmasına yol açmıştır. Bu duruma bilişim teknolojileri öncülük ettiğinden dolayı sanayi ekonomisinin bir adım ileriye giderek yeni bir ekonomik yapının ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Yeni ekonomik yapıya dijital ekonomi, E-ekonomi ve bilgi ekonomisi gibi yeni kavramlar denilmektedir.[3]

Üretim araçlarında ve yöntemlerinde hem de üretilen ürünlerde teknoloji yoğunluğu sürekli artmaktadır. Bu durum sanayinin önemini yitirdiği anlamına gelmez aksine sanayi ekonominin temelini oluşturur.[4] Bilgi yeni fikir, yeni ürün ve yeni iş modellerinin oluşturulmasının temelini oluşturur. Bakış açısı tarım toplumunda doğaya uyum sağlanması şeklinde iken,  sanayi toplumunda doğanın kontrol edilmesi, bilgi toplumunda ise doğayı aşma şekline dönüşmüştür.[5] Sanayi ve bilgi ekonomisinin temel farklılıkları Tablo 1’de özetlenmiştir.[6]

 Tablo 1: Sanayi Ve Bilgi Ekonomisinin Temel Farklılıkları

Bilgi Ekonomisi Sanayi Ekonomisi
Temel üretim faktörü bilgidir. Temel üretim faktörleri işgücü, sermaye ve topraktır.
Zihin gücüne dayalı işçilik vardır. Kol ve makine gücüne dayalı işçilik vardır.
Yüksek teknoloji vardır. Klasik teknoloji vardır.
Kapsam ekonomisi vardır. Ölçek ekonomisi vardır.
Bilgiye dayalı olan yeni sektörler yani bilişim sektörü ortaya çıkmıştır. Sektör sınıflandırması tarım, sanayi ve hizmet sektöründen oluşur.
Bilginin paylaşımı vardır. İşbölümüne dayalı üretim vardır.

 

Bilgi ekonomisinin 4 temel unsuru vardır. Bunlar;[7]

  • Ekonomik ve kurumsal rejim; Ekonomik ve kurumsal rejimi mevcut ve yeni bilginin verimli kullanılması ve girişimciliği geliştirmek için teşvikler sağlamalıdır.
  • Bilgi ve iletişim altyapısı; Bilginin kullanılması yayılması ve etkili iletişimi kolaylaştırmak için gereklidir.
  • Eğitim ve beceriler; Vatandaşların bilgiyi; üretmek, kullanmak ve paylaşma için eğitim ve becerilere ihtiyacı vardır.
  • İnovasyon sistemi; Firmalar, üniversiteler, araştırma merkezleri, düşünce kuruluşları, danışmanlar ve diğer organizasyonlar büyüyen küresel bilgi stokunu kendine çekebilmeli, yerel ihtiyaçlara uyarlayabilmeli ve yeni teknolojiler oluşturabilmelidir.

Bilgi ve iletişim teknolojileri ekonomik olayları etkilemektedir. Bu etkiler genel olarak;

  • Diğer sektörlerde buluş ve yeniliklerin yaşanmasına yol açar ve ülkeler yeni ekonomik fırsatlardan yararlanırlar.[8]
  • Ticari sınırlamaların serbestleşmesi, rekabet ve teknolojik gelişmeler bilgi ve iletişim teknolojileri ürün ve hizmetlerinin fiyatlarının düşmesine neden olur. Bu durum bilgi ve iletişim teknolojileri yatırımlarının gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde artmasına ve iş yapma biçimlerinde değişikliğe yol açar. İşgücü maliyetleri azalır ve sermaye derinleşmesine bağlı olarak işgücü verimliliği artar.[9]

Bir diğer önemli unsur olan inovasyonun büyüme üzerine olumlu etkisinin yanı sıra kalkınma üzerine de etkisi vardır. Kalkınma sürecinin üç temel ayağı vardır; Sosyal kalkınma, ekonomik kalkınma ve insan kalkınması. Ekonomik kalkınma sayesinde mal ve hizmetler gelişmiş ekonomik yapı içinde üretilir ve toplumun refahını arttırır.[10]

İnovasyonun türleri şunlardır; süreç inovasyonu, pazarlama inovasyonu, ürün inovasyonu ve  organizasyonel inovasyondur.[11]

  • Süreç inovasyonu; önemli ölçüde geliştirilmiş üretim ya da dağıtım yönteminin uygulanmasıdır.
  • Pazarlama inovasyonu; ürün tasarımında, promosyonunda ve fiyatlandırmasında değişiklikler içeren yeni bir yönteminin uygulanması işlemidir.
  • Ürün inovasyonu; yeni geliştirilmiş veya kullanım açısından önemli ölçüde iyileştirilmiş mal ve hizmetlerin pazara sunulmasıdır.
  • Organizasyonel inovasyon ise; firmanın organizasyonu, iş uygulaması ve dış ilişkilerinde yeni bir yöntemin uygulanması durumudur.

 

  1. BİLGİ EKONOMİSİ VE İKTİSAT

Bilgi ekonomisinde meydana gelen gelişmeler ekonomik birimleri etkilemiştir. Ancak yeni ekonominin işleyişini tahlil eden bir teori henüz yoktur.[12] İlk olarak bilgi ekonomisinin mikro iktisata olan etkilerine değinelim. Üretim fonksiyonunda emek (L), sermaye (K) ve bilgi (B) yer alır.[13]    TÜ = f (L, K, B)

Bilgi diğer üretim faktörlerine göre daha çok akışkan bir özelliğe sahiptir. Bilişim sistemleri aracılığıyla bilgi yeniden üretilir ve kullanımı yaygınlaşır. Ayrıca bilgi kullanıldıkça değeri artar. Bu sebeplerden ötürü bilgi üretim faktörü olduğunda artan verimler yasası geçerlidir.[15]

Tam rekabet piyasasında üretilen ürünler homojen olduğundan, ürünlerin fiyatı aynı olduğu sürece, alıcılar ürünü kimin ürettiği ile ilgilenmezler. Ancak bilgi ekonomisinde ise üretilen mal ve hizmetler heterojendir.[16] Ayrıca tam rekabet piyasasında mobilite koşulu geçerlidir. Bilgi ekonomisinde ise bu durum bazı şartlara bağlıdır. Dijital ürünlerin üretiminin teknoloji birikimi, yüksek maliyet ve yüksek bilgi gerektirmesi piyasaya giriş ve çıkışı engellemektedir. Bununla beraber üreticilerin üretim için gerekli olan ihtiyaçlarını serbestçe temin edebilmesi ise piyasaya giriş ve çıkış engellerinin azalacağına işaret etmektedir.[17] Tam rekabet piyasasında herkes tam bilgiye sahiptir. Bilgi ekonomisinde ise iletişim olanakları gelişmiş olduğundan dolayı bilgiye az maliyet ile daha kolay bir şekilde ulaşılır. Dolayısıyla en düşük fiyata ulaşılabilme ihtimali yükselir. [18]

Diğer bir piyasa türü olan oligopol piyasaya bilgi ekonomisi açısından bakıldığında; firmalar internet teknolojilerine uyum sağlamakta zorlanırlarsa, piyasaya yeni bir üretim şekliyle giren firma monopol gücü elde edecektir. Bu yüzden oligopolistik yapı zamanla monopolistik yapı haline dönüşebilir.[19] Ayrıca bilgi ekonomisinin teknoloji yoğunluğu olması piyasaya girişi kısıtlamaktadır. Bu sebeple piyasada ki firmalara müdahale edilmediği sürece daha güçlü olacaklardır.[20]

Bilgi ekonomisinde üreticiler internet gibi birçok kanal aracılığıyla hızlı ve kolayca ürünlerini sunarken, tüketiciler ise ürün hakkında hızlı ve kolayca bilgi alıp, satın alabilmektedirler. Bu da küreselleşme sayesinde coğrafi sınırlar olmadan ithalat ve ihracat yapabilme imkanı sağlamaktadır.[21] Dış ticaretin gelişmesi ülkelerin büyüme oranlarını da etkileyecektir. Üretim fonksiyonunu Y = T f (K, L) şeklinde oluşturalım. Burada T, teknoloji demektir ve toplam faktör verimliliğini ifade ettiğinden dolayı fonksiyonun başına yazılmıştır. Varsayımımız ölçeğe göre sabit getiri olduğundan aşağıdaki denklem elde edilir. Ancak bu denklemle teknolojik ilerlemenin direkt olarak gözlenmesi mümkün değildir.[22]

Bilgi ekonomisinde meydana gelen gelişmeler verimliliğin artmasına ve maliyetlerin düşmesine neden olmakla birlikte ülkelerin büyümelerine katkı sağlamaktadır. Fakat bu durumdan tüm ülkeler aynı oranda yararlanmamaktadır. Büyüme ile bilgi ekonomisi üzerine yapılan araştırmalar incelendiğinde, sonucun az gelişmiş ülkeler ve gelişmiş ülkelerde farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.[23]

  1. BİLGİ EKONOMİSİ İLE DEVLET EKONOMİSİ İLİŞKİSİ

e-devleti etkin kılan en önemli faktörler; internet teknolojisi ve küreselleşmedir.[24]  Pasif vatandaş kavramından aktif vatandaş kavramına geçişi sağlayan sistem e-devlettir. Bilgi iletişim teknolojilerinin gelişip aktif olarak kullanılması devlet yapılanmasını etkilemektedir. Bu yapılanma mevcut organizasyonların geleneksel yapılarının ve hizmet sağlama yöntemlerinin yerine geçmektedir.[25] e-devlet sisteminin tasarruf sağlanmasındaki bazı faydaları şunlardır:[26]

  • Emniyet Genel Müdürlüğü’nün uyguladığı Araç Tescil ve Sürücü Belgesi İşlemleri Projesiyle ikinci el araç satışının noterde elektronik ortamda yapılmasıyla bazı formlar işlemden kaldırılmış ve bu sayede tasarruf sağlanmıştır.
  • Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü’nün uyguladığı Sosyal Yardım Bilgi Sistemi çerçevesinde Şartlı Eğitim ve Şartlı Sağlık Yardımına İlişkin belgeler sayesinde tasarruf sağlanmıştır.
  • Adalet Bakanlığı’nın uyguladığı Ulusal Yargı Ağı Projesi sayesinde tasarruf sağlanmıştır. Bu tasarrufun bir kısmı sistemin MERNİS Projesi sayesinde elde edilmiştir.
  • Gelir İdaresi Başkanlığı’nın uyguladığı e-beyanname hizmeti, Elektronik Fatura Kayıt Sistemi ve e-fatura hizmeti sayesinde tasarruf sağlanmıştır.

 

  1. TÜRKİYE’DE e-DEVLET UYGULAMASI

Türkiye’de e-devlet uygulaması 1983 yılında Başbakanlığa bağlı olarak kurulan Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu ile başlamıştır. 1993 yılında yapılan ikinci toplantısında Türkiye’nin yirmi yıllık süreçte ki vizyonu tartışılmış, e-Türkiye Projesi konuşulmuş ve Dünya Bankası’nın yayınladığı ‘’Türkiye’de Bilişim ve Ekonomik Modernizasyon Raporu’’ na göre dört temel izlem oluşturulmuştur.  Bunlar;[27]

  • Kamu sektörü yönetimi
  • Özel sektörün gelişimi
  • Bilişim alanında düzenlemeler
  • İnsan kaynağı oluşumu.

Devlet Planlama Teşkilatı 2002 yılında e-dönüşüm Türkiye Projesiyle, Avrupa Birliği Müktesebatı çerçevesinde bilgi iletişim teknolojilerinin politika ve mevzuatlarının yeniden düzenlenmesi gerektiği belirtilmektedir. Buna göre vatandaşların kamusal alanda karar alma süreçlerine katılımı sağlanmalıdır. Kamu hizmetlerinin sunumunda azami ölçüde bilgi iletişim teknolojisinden faydalanılarak, iyi yönetim ilkelerinin uygulanmasına katkıda bulunulması gerekmektedir. Hizmetlerin yapımında da yukarıdaki ilkeler doğrultusunda özel sektöre yol gösterilmesi amaçlanmaktadır.[28]

Toplumsal dönüşüm stratejilerinin uygulandığı ‘’aşamalı tasfiye’’ olarak nitelendirilen bu süreçte ekonomik birimler küreselleşmenin etkisindedir. Bu sebeple yabancı sermayeyi teşvik edecek hukuksal ve ticari bir ortam yaratmışlardır.  Bu sürecin sonucu olarak bilgi toplumuna özgü oluşturulan niteliklerin çoğaltılması ve toplumsal yapı içinde daha etkin bir rol oynamasıdır. Beraberinde getirdiği ekonomik, kültürel ve yönetsel farklılıklar toplum yapısında içselleştirilmelidir. Bir diğer önemli sonuç ise gelişmiş ülkelerin ekonomi politikalarında klasik sanayi kurumlarının ağırlığı giderek azalmıştır.[29]

Türkiye’de bilişim alanında ki yenilikler ve bu yeniliklerin devlet ve topluma olan uyumu dönemin en önemli problemlerinden biridir. Türkiye Ulusal Enformasyon Altyapısı Ana Planı Sonuç Raporu’na göre 1997 yılında bilgi iletişim teknolojilerine erişim düzeyi Tablo 1’de verilmiştir.[30]

Tablo 1: 1997 Yılında Türkiye’de Bilgi İletişim Teknolojilerine Erişim

İletişim Araçları Evde Erişim Oranı
Telefon  % 81,8
Telesekreter  % 5,8
Faks % 1,5
Bilgisayar  % 6,5
Modem % 1,3
İnternet Bağlantısı % 1,2

 

Günümüzde ise teknolojik gelişmeler piyasa ekonomisinin yaygınlaşmasına, sosyal ve ekonomik değişikliklere ve ekonomilerin küreselleşmesine neden olmaktadır. Bu kapsamda (e-devlet) yapılacak işlemler;[31]

  • e-devlet hizmetlerinin tanıtılması
  • Kamuda bilgi güvenliği sağlamak
  • Kamu hizmetlerinin elektronik ortamda uygulanmasını sağlamak.

e-dönüşüm Türkiye Projesi Kısa Dönem Eylem Planı’na göre 73 adet eylem vardır ve 4 adet rapor bulunmaktadır. Birincisi 2004 Nisan, ikincisi 2004 Temmuz, üçüncüsü 2004 Ekim, dördüncüsü 2005 Ocak ve sonuç raporu 2005 Mayısta yayınlanmıştır.[32]

  1. SONUÇ

Bu çalışmada öncelikle bilgi ekonomisi kavramı ve sanayi ekonomisinde bilgi ekonomisine geçiş konusuna yer verilmiştir. Daha sonra iktisat ile ilişkisi değerlendirilmiş olup piyasa türüne göre bilgi ekonomisiyle bağlantısına yer verilmiştir. Devamında kamu hizmetinin bilgi ekonomisiyle birleştirilmesi sonucu ortaya çıkan e-devlet kavramı ele alınmıştır. Ülkemiz açısından değerlendirilen e-devlet kavramı ile gelişen devlet ve vatandaş ilişkilerinin durumu incelenmiştir. 21. yüz yılda birçok alanda bilgi toplumunun getirdiği teknoloji ve davranış biçimlerinin yaygınlaştığı söylenebilir. Bu durumdan en çok etkilenen alanların başında bilgi ekonomisi gelmektedir.

Üç farklı ekonomik sistem vardır; tarım ekonomisi, sanayi ekonomisi ve bilgi ekonomisi. Gelişmiş ülkeler sanayi ekonomisi ile bilgi ekonomisinde ilerlemeye çalışmaktadır. Her sene milli gelirlerinin bir kısmını (% 5 civarı) bilgi üretimine yani AR-GE’ye ayırırlar. Gelişmiş ülkeler ekonomilerini bilgiye dayalı hale getirmektedirler. Bilginin azalan maliyetlere neden olmasından dolayı bu ülkeler daha rekabetçi konumdadırlar.

21.yüz yılın ekonomik sistemi bilgi ekonomisidir. Sanayi ekonomisine geçemeyen ülkeler tarım ekonomisinde yaşamları sürdürebilmişlerdir. Fakat bilgi ekonomisine geçemeyen ülkeler için aynı durum söz konusu değildir. Çünkü tarım ekonomisinde ülkeler arasında ki gelir farklılığı azdı. Sanayi ekonomisine geçişle birlikte bu farklılık çok artmıştır. Bilgi ekonomisinde ise daha da artacaktır ve bazı ülkeler ekonomik hayattan silinecektir.[33]

Bilgi ekonomisi ve e-devlet sistemi iç içe geçmiş kavramlardır. Bu sistemi oluşturan parçalar; bürokratik devlet anlayışından hizmet odaklı devlet anlayışına geçiş, toplumun bilgi-iletişim ağlarından faydalanması gibi konulardır. Bu sistem memurlara ve vatandaşlara zaman tasarrufu sağlamaktadır. Ülkemizin bilgi ekonomisine geçmesi için sanayileşmesini tamamlaması ve hızla ileri teknolojiye geçmesi gerekmektedir. Bu amaçla milli gelirden her yıl AR-GE’ye belli bir oranda pay ayırmalıdır. Ayrıca eğitim sisteminde bilgi ekonomisine yer vermelidir.


 

KAYNAKÇA

ADAÇAY, Funda Rana; Bilgi Ekonomisine İlişkin Temel Göstergeler Açısından Avrupa Birliği ve Türkiye’nin Karşılaştırılması, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 19, Aralık 2007, s. 185-204.

ADAÇAY, Funda Rana; Bilgi Ekonomisinin Mikro Ekonomik Analizi: Eleştirel Bir Bakış (The Microeconomic Analysis Of Information Economy: A Critical Perspective), Review of Social, Economic & Business Studies.

BÜKE, Ahmet; Bilişim Çağında e-Devlet ve E-Türkiye, İzmir Ticaret Odası Yayınları, 2002.

DPT; e-Devlet’e Geçiş Sürecinde Kamu-Net Çalışmaları, Bilgi Toplumu Dairesi, 2002, http://www.bilgitoplumu.gov.tr/Documents/1/Yayinlar/021000_EDevleteGecisSurecindeKAMU-NETCalismalari.pdf   (erişim tarihi: 05.01.2018)

DPT; e-Türkiye Girişimi Eylem Planı, Bilgi Toplumu Dairesi, http://www.bilgitoplumu.gov.tr/Documents/1/Yayinlar/020800_ETurkiyeEylemPlani.pdf 2002 (02.01.2018).

DPT; e-Dönüşüm Türkiye Projesi Kısa Dönem Eylem Planı Sonuç Raporu (KDEP), Ankara, http://www.bilgitoplumu.gov.tr/Documents/1/KDEP/ 050500_KDEPSonucaporu.pdf, 2004 (02.01.2018).

ERKAN, Hüsnü & ATİK, Hayriye & TABAN, Sami & ÖZSOY, Ceyda;  Bilgi Ekonomisinin Tanımı ve Özellikleri, Bilgi Ekonomisi, Editör: Erol Kutlu, B. Tuğberk Tosunoğlu, 1. Baskı, Açıköğretim Yayınları, Eskişehir 2013.

FREEMAN, Chris & SOETE, Luc; Yenilik İktisadı, Çeviren: Ergün Türkcan, Tübitak yayınları, Ankara 2003.

KAYNAK, Selahattin; Bilgi Toplumuna Geçiş Sürecinde Bilgi Ekonomisi ve Türkiye Üzerine Bir Uygulama, Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum, 2008.

KAYNAK, Muhteşem; Kalkınma İktisadı, Ankara 2009.

KARA, Oğuz; Bilgi Ekonomisinin Olası Mikro Ekonomik Etkilerinin Teorik Analizi, http://www.oguzkara.com/ s.1. Erişim Tarihi: 11/01/2018.

SÖYLEMEZ Alev; Yeni Ekonomi, Rekabet ve Rekabet Politikaları, Perşembe Konferansları Yayınları, Haziran 2001.

ŞAF, Mehmet Yaşar; Bilgi ve İletişim Teknolojileri Sektörünün Makroekonomik Etkileri: Uluslararası Karşılaştırma ve Türkiye Örneği, T.C. Kalkınma Bakanlığı Yayınları, Uzmanlık Tezi, Ocak 2015.

ŞAHİN, Mehmet, & ŞAHİN, Zühal; Bilgi Ekonomisinde Entelektüel Sermayenin Önemi,  Bilgi Ekonomisi, Editör: Nihal Kargı, 1. Baskı, Ekin Kitabevi, Bursa 2006.

TOLUNAY, Ahmet & AKYOL, Ayhan; Kalkınma ve Kırsal Kalkınma: Temel Kavramlar ve Tanımlar, Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Sayı:2, 2006, s. 116-127.

UÇKAN, Özgür; E- devlet, E- demokrasi ve Türkiye, Literatür Yayınları, İstanbul, 2003.

UZGÖREN, Engin & KARA, Oğuz; Yeni Ekonominin Üretim, Tüketim ve Piyasa Yapısı Çerçevesinde Olası Mikro Ekonomik Etkileri, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 8, s. 6.

WORLD BANK INSTITUE; Measurıng Knowledge In The WORLD’S ECONOMIES, Knowledge For Development Program.

http://ref.sabanciuniv.edu/ /sites/ref.sabanciuniv.edu/files/ulusal_inovasyon_200620013.pdf, Erişim Tarihi: 27/01/2018.

YALÇINKAYA, Timuçin; Sanayi Toplumunda ve Bilgi Toplumunda Rekabet Ekonomisi, Rekabet Bülteni Dergisi, Sayı:5, 2001, s. 1-13.

YILDIRIM, Kemal & KARAMAN, Doğan & TAŞDEMİR, Murat; Makro Ekonomi, Seçkin Yayıncılık, 8. bs., Ankara 2009.

YUMUŞAK, İ. Güran & ÖZGÜR, Aygün; Yeni Ekonominin İktisadi Etkileri ve İktisat Politikası Üzerine Yansımaları, Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, Cilt:2, Sayı:2, 2007, s. 18-55.

[1] Büşra DOĞAN, HKÜ İktisat Tezli Yüksek Lisans Mezunu,  E-mail: b.dgn59@gmail.com

[2] A. Söylemez, Yeni Ekonomi, Rekabet ve Rekabet Politikaları, Perşembe Konferansları Yayınları, Haziran 2001, s. 83-84

[3]M. Şahin & Z. Şahin, Bilgi Ekonomisinde Entelektüel Sermayenin Önemi, N. Kargı (edt.), Bilgi Ekonomisi, s.131, Bursa 2006.

[4] M. Kaynak, Kalkınma İktisadı, Ankara 2009, s. 275-276.

[5] T. Yalçınkaya, Sanayi Toplumunda ve Bilgi Toplumunda Rekabet Ekonomisi, Rekabet Bülteni Dergisi, Sayı:5, 2001, s. 3-4.

[6] M. Kaynak, Kalkınma İktisadı, Ankara 2009, s. 280.

[7] World Bank INSTITUTE, Measuring Knowledge in the World’s Economies, s. 1.

[8] F. R. Adaçay, Bilgi Ekonomisine İlişkin Temel Göstergeler Açısından Avrupa Birliği ve Türkiye’nin Karşılaştırılması, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 19, Aralık 2007, s. 197.

[9] M. Y. Şaf,  Bilgi ve İletişim Teknolojileri Sektörünün Makroekonomik Etkileri: Uluslararası Karşılaştırma ve Türkiye Örneği, T.C. Kalkınma Bakanlığı Yayınları, Uzmanlık Tezi, Ocak 2015, s. 56-57

[10] A. Tolunay & A. Akyol, Kalkınma ve Kırsal Kalkınma: Temel Kavramlar ve Tanımlar, Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Sayı:2, 2006, s. 119.

[11] http://ref.sabanciuniv.edu (27/01/2018).

[12] O. Kara, Bilgi Ekonomisinin Olası Mikro Ekonomik Etkilerinin Teorik Analizi, http://www.oguzkara.com/ s.1. (11/01/2018).

[13] O. Kara, Bilgi Ekonomisinin Olası Mikro Ekonomik Etkilerinin Teorik Analizi, http://www.oguzkara.com/ s.4. (11/01/2018).

[14] E. Uzgören & O. Kara, Yeni Ekonomi’nin Üretim, Tüketim ve Piyasa Yapısı Çerçevesinde Olası Mikro Ekonomik Etkileri, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı:8, s. 6.

[15] H. Erkan & H. Atik & S. Taban & C. Özsoy; Bilgi Ekonomisinin Tanımı ve Özellikleri, Bilgi Ekonomisi, Editör: Erol Kutlu, B. Tuğberk Tosunoğlu, 1. Baskı, Açıköğretim Yayınları, Eskişehir 2013, s. 98.

[16] F. R. Adaçay, Bilgi Ekonomisinin Mikro Ekonomik Analizi: Eleştirel Bir Bakış (The Microeconomic Analysis Of Information Economy: A Critical Perspective), Review of Social, Economic & Business Studies, Volume: 10/11, 2008, s. 11.

[17] H. Erkan & H. Atik & S. Taban & C. Özsoy; Bilgi Ekonomisinin Tanımı ve Özellikleri, Bilgi Ekonomisi, Editör: Erol Kutlu, B. Tuğberk Tosunoğlu, 1. Baskı, Açıköğretim Yayınları, Eskişehir 2013, s. 103.

[18] V. Bozkurt, Elektronik Ticaret, Alfa Yayınları, Şubat 2000, s. 88, Aktaran: Selahattin Kaynak, Bilgi Toplumuna Geçiş Sürecinde Bilgi Ekonomisi ve Türkiye Üzerine Bir Uygulama, (Danışman: Prof. Dr. Muammer Yaylalı), Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2008, s. 43.

[19] H. Erkan & H. Atik & S. Taban & C. Özsoy; Bilgi Ekonomisinin Tanımı ve Özellikleri, Bilgi Ekonomisi, Editör: Erol Kutlu, B. Tuğberk Tosunoğlu, 1. Baskı, Açıköğretim Yayınları, Eskişehir 2013, s. 108.

[20] H. Erkan & H. Atik  & S. Taban & C. Özsoy; Bilgi Ekonomisinin Tanımı ve Özellikleri, Bilgi Ekonomisi, Editör: Erol Kutlu, B. Tuğberk Tosunoğlu, 1. Baskı, Açıköğretim Yayınları, Eskişehir 2013, s. 105.

[21] İ. G. Yumuşak & A. Özgür, Yeni Ekonominin İktisadi Etkileri ve İktisat Politikası Üzerine Yansımaları, Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, Cilt:2, Sayı:2, 2007, s. 36.

[22] K. Yıldırım & D. Karaman & M. Taşdemir, Makro Ekonomi, 8. bs., Ankara 2009, s. 500.

[23] S. Kaynak, Bilgi Toplumun Geçiş Sürecinde Bilgi Ekonomisi ve Türkiye Üzerine Bir Uygulama, (Danışman: Prof. Dr.Muammer Yaylalı), Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2008, s.52.

[24] M. Acar, & E. Kumaş, Buyurgan Devletten Hizmetkâr Devlete Geçiş: e-Devlet ve e-Dönüşüm Hazırlıkları, YEBKO 1. Ulusal Yönetim ve Ekonomi Bilimleri Konferansı, Bildiriler Kitabı, 2008, s.2.

[25] S. Başar, & A. Bölükbaş, Gelişmişlik Göstergeleri ve e-Devlet İndeksi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 14(1), 2010, s.159.

[26] T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Bilgi Toplumu İstatistikleri, 2011, s.89.

[27] Ö. Uçkan,  E- devlet, E- demokrasi ve Türkiye, Literatür Yayınları, İstanbul, 2003.

[28]DPT, e-Devlet’e Geçiş Sürecinde Kamu-Net Çalışmaları, Bilgi Toplumu Dairesi, 2002, http://www.bilgitoplumu.gov.tr/Documents/1/Yayinlar/021000_EDevleteGecisSurecindeKAMUNETCalismalari.pdf   (erişim tarihi: 05.01.2018)

[29] A. Büke, Bilişim Çağında e-Devlet ve E-Türkiye, İzmir Ticaret Odası Yayınları, 2002, s.57.

[30] Türkiye Ulusal Enformasyon Altyapısı Ana Planı Sonuç Raporu, 1999, s.41.

[31]DPT, e-Türkiye Girişimi Eylem Planı, Bilgi Toplumu Dairesi, http://www.bilgitoplumu.gov.tr/Documents/1/Yayinlar/020800_ETurkiyeEylemPlani.pdf 2002, s.31 (02.01.2018).

[32]DPT, e-Dönüşüm Türkiye Projesi Kısa Dönem Eylem Planı Sonuç Raporu (KDEP), Ankara, http://www.bilgitoplumu.gov.tr/Documents/1/KDEP/ 050500_KDEPSonucaporu.pdf, 2004 (02.01.2018).

[33] C. Freeman, ve L. Soete, Yenilik İktisadı, Çeviren: Ergün Türkcan, Tübitak yayınları, Ankara 2003, s.365.


AKADEMİK KAYNAK
 

 TR