Giriş

İster edebi ister bilimsel olsun, herhangi bir metni güçlü kılan, o metinde kullanılan dildir. Dili güçlendirmek için de çeşitli yöntemler kullanılmaktadır. Anlatılmak istenilen soyut bir olayı, insan zihninde somutlaştırmak, dilin kullanımını önemli hale getirmektedir. Bu doğrultuda kullanılan yöntemlerden birisi de benzetmelere başvurmak, yani metaforlar kullanmaktır.

Sosyal yaşamda metaforların kullanımı insanlık tarihinin başlangıç dönemlerine kadar götürülebilir. Mitolojik anlatımlar metaforik anlatımların ilk oluştuğu alanlara işaret etmektedir. Ancak yönetim/örgüt/siyaset alanlarında metaforik anlatımların kullanılmaya başlaması görece yeni bir olgudur.

Bu çalışmada, yönetim/siyaset alanında yazılmış olan metinlerde kullanılan metaforlar incelenmiştir. Bu kapsamda incelenen metin ise, Türk İslam siyasi/yönetim düşüncesinin temel eserlerinden biri olan, 11. yüzyılda büyük Selçuklu veziri Nizamü’l-Mülk tarafından kaleme alınan Siyasetname isimli eserdir. Hükümdara devlet yönetimi ve siyaset konusunda öğütler veren bu eserde, anlatımı güçlendirmek adına çeşitli benzetmelere başvurulmuştur. Çalışma, metinde yer alan bu metaforlara yoğunlaşmaktadır.

1.Metafor Kavramı

Soyut veriler, insan zihni tarafından tek başına anlamdırılamamaktadır. Bu yüzden ifadeler somutlaştırılarak beyne iletilmektedir ve beyin soyut bir şeyi somut şekilde ifade edilmesiyle anlamlı hale getirmektedir. Bu durum sözlü ve yazılı birçok eserde benzetme yöntemiyle soyut şeylerin ona benzeyen somut bir başka şeylerle ifade edilmesi yolunun benimsenmesi sonucunu doğurmuştur.

Edebiyatta “teşbih”, “istiare”, “mecaz”, “mesel”, “kinaye” gibi terimler maksatları farklı olsa da müşterek olarak benzetme anlamında kullanılmaktadır. Edebi eserlerde benzetmeye sıklıkla yer verilmesinde üslubu etkili kılmak gaye edinilmiştir. Fakat benzetme yöntemi, edebiyat dışında felsefe, siyaset, yönetim vb. bilim dallarında da kullanılmaktadır. Bu alanda benzetme için metafor kavramı kullanılmaktadır. Metafor kelimesi, “meta” (sonra, yahut) ve “fora” (aktarmak, nakletmek) kelimelerinden meydana gelmekte; yani bir kavramı onu somutlaştıran başka bir kavramlara aktarmaktır. Söz konusu kavramlar arasında direkt bir bağlantı olmayabilir; fakat anlamların birbirini çağrıştırıcı özelliklerinin veya aralarında paralelliklerinin bulunması gerekir.

Çetin ve Evcim metafor kavramını “gerçeğin alternatif kavramlarla ifadesi” şeklinde tanımlamaktadır (Çetin ve Evcim, 2009: 186). Bir başka tanıma göre metafor, “bilinmeyen bir şeyi bilinen bir şey açısından ifade etmek, bilinmeyenin anlamını, bilinenin araçları ile ortaya koymaktır” (Danışman, 2015: 48).

Metafor, bazı yorumları ön plana çıkarırken, diğer bazılarını da arka plana itmektedir. Yani bir bir olgunun bir yönünü görmeyi güçlendirirken, başka bir yönü üzerinde görmeme etkisi yaratabilir. Örneğin, bir insana “aslan gibi” diyerek onun aslana benzeyen yönlerini ön plana çıkarırız. Bu durum insanın aslana benzemeyen diğer özelliklerinin o anlatım esnasında gizlenmesine sebep olur. Metaforlar güçlü kavrayışlar sağlayacak şekilde hayal gücünü genişletmekle birlikte, çarpıtma tehlikesi de taşımaktadırlar (Morgan, 1998: 15-16).

2.Yönetim/Siyaset Metinlerinde Metaforların Kullanımı

Yönetim/siyaset bilimi metinlerinde, metaforik anlatımlara sıklıkla başvurulmaktadır. Bu alanda kullanılan metaforlara; “makine”, “organizma”, “beyin”, “ruhsal hapishane” gibi örnekler verilebilir (Öztaş, 2014: 73-74; Leblebici, 2008).

Yönetim/siyaset bilimi alanında kullanılan metaforlar ile, örgütsel yapılar, yöneticiler, hiyerarşik kademelerde yer alan personel ve yönetilenler tasvir edilmektedir. Örneğin; yöneticiler aslan, çoban, baba, kafa, beyin; örgütsel yapılar makine, canlı organizma; yöneticiye yardımcı olanlar çobanın yanındaki köpek; yönetilenler sürü şeklinde ifade edilebilmektedir.

Morgan, örgüt ve yönetim alanında kullanılan sekiz metafordan bahsetmektedir: Makine olarak örgüt, Canlı organizma olarak örgüt, Beyin olarak örgüt, Kültür olarak örgüt, Siyasi sistem olarak örgüt, Ruhsal hapishane olarak örgüt, Karmaşık ve dönüşebilen yapılar olarak örgüt ve Egemelik aracı olarak örgüt (Morgan, 1998; Öztaş, 2014: 73-74).

Metaforlar, örgüt ve yönetim alanında olduğu kadar siyaset alanında da sıklıkla kullanılmaktadır. Nitekim Türk İslam siyasi düşüncesinin temel metinlerinde metaforların kullanımı yaygındır. Bir sonraki başlıkta bir Türk İslam siyasi düşüncesi klasiklerinden olan Nizamü’l-Mülk’ün Siyasetname eseri üzerinden metinde kullanılan metaforlar incelenecektir.

3.Nizamü’l-Mülk’ün Siyasetnamesi’nde Kullanılan Metaforların İncelenmesi

Bu bölümde, çalışmanın ana temasını oluşturan Nizamü’l-Mülk’ün Siyasetname eserinde yer alan metaforlar incelenecektir. Ancak bunun hemen öncesinde, eser ve yazar hakkında kısa bir bilgilendirme yapılması uygun görülmüştür. Bu doğrultuda ilk önce Nizamü’l-Mülk ve Siyasetname hakkında genel bigiler verilecek, daha sonra bu eserde kullanılan metaforlar incelenecektir.

3.1. Nizamü’l-Mülk ve Siyasetname Hakkında Genel Bilgiler

“Büyük selçuklu veziri, Ortaçağ İslam dünyasının en başarılı devlet adamlarından” biri olan Nizamü’l-Mülk, 21 Zilkade 408’de (10 Nisan 1018) Horasan’ın Tus şehrine bağlı Radkan köyünde dünyaya gelmiştir. Asıl adı Abu Ali Kıvamüddin Hasen’dir. “Nizamü’l-Mülk” unvanını, Sultan Alparslan kendisini vezir tayin ettiğinde Abbasi Halifesi Kaim-Biemrillah vermiştir (Özaydın, 2007: 194).

Siyasetname, Nizamü’l-Mülk’ün en önemli eserlerinden birisi olarak 1091 yılında kaleme alınmış ve dönemin Selçuklu hükümdarı Sultan Melikşah’a takdim etmiştir. 51 fasıl şekilde tanzim edilen eserde Nizamü’l-Mülk, önce ele aldığı meseleleri kendi içinde tartışmış, daha sonra ortaya koyduğu tezini destekleyecek kısa bir hikaye, rivayet, tadis, ayet, geçmiş büyüklerin sözleri gibi referanslara yer vermiştir. Kitap, Nizamü’l-Mülk’ün devlet tecrübesini yansıttığı bir eserdir. Eserin dilindeki başarı önemini arttıran bir başka husus olarak dikkati çekmektedir (Ayar, 2009: xxvi).

3.2. Siyasetname’de Kullanılan Metaforlar

3.2.1. “Çoban-Kurt-Köpek-Sürü” Metaforu

Klasik dönem Türk İslam siyasetnamelerinde bu metafora sıklıkla rastlanmaktadır. Genellikle çoban, kurt ve sürü üzerinden işlenen bu metafor, Nizamü’l-mülk’ün Siyasetname eserinde köpek metaforunun da ilave edilmesi suretiyle kullanılmıştır. Buna metafor ile hükümdar çobana, yönettiği tebaa sürüye, yönetimde hükümdara yardımcı olan vezirler köpeğe ve düşmanlar da kurda benzetilmektedir.

Siyasetnamenin 4. fasılında bir hikaye üzerinden kullanılan bu metafor; ayrıca birkaç yerde daha işlenmiştir. “Vezirlerin ve mutemetlerin hallerine dair” başlığını taşıyan 4. fasılda bu anlatım, “köpek” metaforu üzerinden yükselmektedir. Buna göre hikayede çobanın sürüsünden zaman zaman koyunlar azalmaktadır ve çoban bunun sebebini bir türlü bulamaz. Çoban, yaptığı gözlemlerle bir kurdun sürüye dadanmış olacağına dair izler de bulamaz. Uykuya daldığında ise koyunları koruyan köpek vardır. Ancak bir gün içine çoban köpekten şüphelenir ve uyur gibi yaparak köpeği seyreder. Bu esnada köpeğin bir kurtla iş tuttuğunu, çoban uyuyunca kurdun sürüden bir koyun almasına müsade ettiğini görür. Bu olay üzerine çoban köpeği asar (Nizamü’l-Mülk, 2009: 31-32). Bu metafor ile hükümdara her zaman uyanık olması, vezirlerinin düşmanla bir olabileceğin ihtimalini her zaman göz önünde bulundurması ve gerektiği yerde gerektiği cezayı vermesi son derece güçlü bir dille ifade edilmektedir.

Eserin bir başka yerinde ülkede barışın tesis edildiği ifade etmek için aynı metafor “kurt-koyun” üzerinden kurgulanmış ve “kurt ile koyunun aynı kaptan su içtiği” ifade edilmiştir (Nizamü’l-Mülk, 2009: 75).

Eserin bir başka yerinde  hükümdara “daha koyunları kurttan koruyamıyorken bu ne çobanlık davasıdır?” diyerek aynı metafor bir kez daha kullanılmıştır (Nizamü’l-Mülk, 2009: 87).

3.2.2. “Vücut-Baş” Metaforu

Hükümdar ile yönetilenler arasındaki ilişkisi ifade etmek adına siyasetnamelerde kullanılan metaforlardan bir tanesi de vücut-baş metaforudur. Buna göre, yönetilenler vücut, hükümdar ise bu vücuda baş şeklinde tasvir edilmiştir. Eserde Alptigin’e söylettirilen şu cümleler bu metaforu işaret etmektedir: “Bu saltanat bir vücut, bu vücudun başı da benim! Baş giderse beden boşunadır!” (Nizamü’l-Mülk, 2009: 157).

3.2.3. “Aile-Aile Reisi (Baba)” Metaforu

Tebaayı bir aile, hükümdarı da bu ailenin babası olarak nitelendiren metaforlara da siyasetnameler içinde sıklıkla rastlanmaktadır. Nitekim Nizamü’l-Mülk’ün Siyasetname eserinde de bu metafor çeşitli yerlerde işlenmiştir. Eserdeki şu cümleler bu metaforu işaret etmektedir: “Kişioğlunun himmet ve mürüvveti aile ocağına kıyasla anlaşılır ve dahi sultan cümle hükümdarların kendisinden sorulduğu cihan dedikleri ailenin reisidir. Dolayısıyla onun reisliği, himmeti, mürüvveti, sofrası ve ikramı bu nispette cümle padişahlardan daha fazla ve âlâ olmalıdır.” (Nizamü’l-Mülk, 2009: 186).

Sonuç

Siyaset ve yönetim kitaplarında metaforlar sıklıkla kullanılmaktadır. Bu çalışmada da bir Türk İslam siyasi düşüncesi klasiklerinden olan Nizamü’l-Mülk’ün Siyasetname isimli eserinde kullanılan metaforlar incelenmiştir. Nicelik olarak az olmakla birlikte nitelik açıdan değeri bir hayli yüksek metaforların kullanıldığı görülmektedir.

Siyasetname’de kullanılan metaforlar incelendiğinde, odak noktasının hükümdar olduğu görülmektedir. Bu durum son derece normaldir. Çünkü eser, doğrudan hükümdara yol göstermek amacıyla kaleme alınmıştır. Ancak kimi yerlerde, metaforlar hükümdara yardımcı olan yöneticiler ve bazen de yönetilenler temel olarak da kurgulanmıştır. Örneğin eserde sıklıkla yer verilen “çoban-köpek-kurt-sürü” metaforu; bir yerde hükümdarı vurgulamak için “çoban”, başka bir yerde yöneticileri (vezirleri) vurgulamak için “köpek” ve başka bir yerde de yönetilenleri ve düşmanları vurgulamak için “sürü” ve “kurt” üzerinden kurgulanmıştır.

Eserde tespit edilen üç metafor da geleneksel Türk İslam düşüncesini yansıtan metaforlardır. Sadece Siyasetname’de değil, Kutadgu Bilig’de de, Farabi’nin İdeal Devlet’inde, İmam Gazali’nin Mülkün Sultanlarına eserinde de bu metaforlara sıklıkla rastlanmaktadır. Bu durum, Türk İslam siyasetnamelerinin belli bir geleneği devam ettiren eserler olduğunu göstermektedir.

KAYNAKÇA

AYAR, Mehmet Taha, (2009), “Sunuş”, Siyasetname, Nizamü’l-Mülk, Mehmet Taha Ayar (çev.), İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, ss. vii-xxvi

ÇETİN, Muharrem ve EVCİM, Uğur, (2009), “Örgütsel Kültürün Algılanmasında Metaforların Rolü”, Gazi Üniversitesi İletişim Dergisi, Bahar, S. 28, ss. 185-221

DANIŞMAN, Sümeyra Alparslan, (2015), “Metaforların Örgüt ve Yönetim Araştırmalarındaki Yeri: Ontolojik, Epistemolojik ve Metodolojik Kabuller Işığında Bir Değerlendirme”, Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, C. 6, S. 9, ss. 45-64

LEBLEBİCİ, Doğan Nadi, (2008), “Örgüt Kuramında Paradigmalar ve Metaforlar”, Selçuk Üniversitesi İİBF Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, C. 1, S. 15, ss. 345-360

MORGAN, Gareth, (1998), Yönetim ve Örgüt Teorilerinde Metafor, Gündüz Bulut (çev.), Bzd Yayıncılık, İstanbul

Nizamü’-Mülk, (2009), Siyasetname, Mehmet Taha Ayar (çev.), İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul

ÖZAYDIN, Abdülkerim, (2007), “Nizamülmülk”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Aksiklopedisi, C. 33, ss. 194-196

ÖZTAŞ, Nail, (2014), Yönetim, 2. Baskı, Otorite Yayınları: Ankara

Bu çalışma Dr. Öğr. Üyesi Aykut ACAR, Öğr. Gör. Ahmet ÖZKAN ve  Öğr. Gör. Ozan YETKİN tarafından yapılmıştır.

Özet

İsmail Bey Gaspıralı, 19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın başlarında yaşamış, Türk düşünce dünyasının en önemli isimlerinden birisidir. Onun “dilde, fikirde, işte birlik” ifadesi etrafında şekillenen Türk Birliği düşüncesi tarihi süreç içerisindeki zorlu ve çetrefilli yolculuğuna rağmen günümüze kadar ulaşmıştır. Onu özel kılan bir nokta da, fikirlerinin düşüncede kalmayıp hayata geçmiş/geçirilmiş olmasıdır. Gaspıralı, Türk birliği idealini hem düşünsel olarak şekillendirmiş hem de -büyük oranda Tercüman Gazetesi aracılığıyla- hatırı sayılır bir boyutta fiili olarak gerçekleştirme imkânı elde etmiştir. Bu, onun bir Türk Birliği düşünürü olmasının  yanında ve ötesinde bu düşüncenin bir uygulayıcısı olduğunu da göstermektedir.  Aynı zamanda Gaspıralı, Türk ve İslâm kavramlarını birbirinden ayırmayıp bir bütün olarak ele almış, fikirlerinde bunu açıkça göstermiştir. Onun Rusya Müslümanları olarak ifade ettiği, esasen Kırım başta olmak üzere o coğrafyaya yayılmış Türk topluluklarıdır. Bu çalışmada, İsmail Bey Gaspıralı’nın düşünce dünyasında bir yolculuğa çıkılarak, onun Türk Birliği idealinin izleri takip edilmiştir. Türk birliği düşüncesinin ülküsü haline gelen dilde, fikirde, iĢte birlik anlayışı meselenin merkezinde bulunmaktadır. Bu ülküden hareketle Türk Birliği düşüncesi incelenmiştir. Her insanın fikir dünyası yaşadığı hayatla paralel olarak şekillenmektedir. Dolayısıyla bu çalışmada bu bakış açısıyla İsmail Bey Gaspıralı’nın hayatı da inceleme konusu yapılmıştır. Sonuç kısmında ise, günümüzde Türk İslam coğrafyasında yaşanan sıkıntılar ve bu sıkıntıların çözüm yollarına İsmail Bey Gaspıralı’nın perspektifinden bakılmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kavramlar: İsmail Bey Gaspıralı, Türk Birliği Düşüncesi, Dilde, Fikirde, İşte Birlik, Tercüman Gazetesi, Rusya Müslümanları

Loading...

Taking too long?

Reload document

| Open in new tab

16 Nisan 2017 tarihinde gerçekleştirilen Anayasa referandumu ile Türkiye’de yeni bir hükümet sistemini benimsendi. Yeni sistem, seçim sisteminde de bir takım değişiklikleri beraberinde getirdi. 21.02.2018 tarihinde Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) ile Milliyetçi Hareket Partisi’nin (MHP) ortaklaşa hazırlayıp meclise sunduğu 298 sayılı “Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” ile yeni seçim sistemine ilişkin hukuki mevzuat hazırlandı. İlgili Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) görüşülüp kabul edildikten sonra 16.03.2018 tarihli ve 30362 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi.

298 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikler içinde yerel seçimlerin düzenlenmemiş olması büyük bir eksiklik olarak görülmektedir. Zira yerel seçimlerde bu zamana kadar biriken sorunların bu Kanun değişiklikleri ile çözülmesi beklenmekteydi. Bu sorunlardan bir tanesi de belediye başkanlığı seçimlerinde uygulanan basit çoğunluk sistemidir.

Bu yazıda belediye başkanlığı seçimlerinde uygulanan basit çoğunluk sisteminin sorunlarının ne olduğu tartışılacaktır. Bu kapsamda 2014 belediye başkanlığı seçimine ilişkin verilerden yararlanılmıştır. Sonuç kısmında ise belediye başkanlığı seçimlerinde yaşanan sorunların çözümüne ilişkin önerilere yer verilmiştir.

Türkiye’de Belediye Başkanlığı Seçim Sistemi Nasıl İşlemektedir?

Türkiye’de belediye başkanlığı seçim sistemine ilişkin hükümler 2972 sayılı Mahalli İdareler İle Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun’da düzenlenmiştir. İlgili kanunun 2. maddesinin 2. fıkrasına göre belediye başkanlığı seçimlerinde çoğunluk sistemi uygulanmaktadır.

1982 Anayasası’nın “Seçme, Seçilme ve Siyasi Faaliyette Bulunma Hakları” başlığını taşıyan 67. maddesine göre, seçimlerde “temsilde adalet ve yönetimde istikrar” ilkelerinin bağdaştırılması öngörülmüştür. Aslında bu iki ilkeyi bağdaştırmak son derece güçtür. Seçim sistemleri her biri ayrı bir uçta yer alan bu iki ilkeye göre belirlenmektedir. Gerçekten de temsilde adalet ilkesine yakınlaştıkça yönetimde istikrar ilkesinden uzaklaşılmakta, yönetimde istikrar ilkesine yakınlaştıkça da temsilde adalet ilkesinden uzaklaşılmaktadır. Bu doğrultuda nispi temsil sisteminin temsilde adalet ilkesine daha yakın, çoğunluk sisteminin ise yönetimde istikrar ilkesine daha yakın olduğu söylenebilir. Yani çoğunluk sistemi uygulandıkça temsilde adalet ilkesinden uzaklaşılmaktadır. İşte belediye başkanlığı seçim sisteminde uygulanan çoğunluk sistemi de, temsilde adalet ilkesi açısından sorunludur.

2014 Yılı Belediye Başkanlığı Seçimleri ve Temsilde Adalet İlkesi Açısından Oluşan Sorunların Görünümü

Belediye başkanlığı seçimlerinde uygulanan basit çoğunluk sistemi temsil açısından ciddi sorunları beraberinde getirmektedir. 2014 yılı belediye başkanlığı seçimi verilerinden hareketle hazırlanan aşağıdaki grafikler bu sorunları görebilmek açısından önemlidir.

Daha önce ifade edildiği gibi Türkiye’de belediye başkanlığı seçimlerinde basit çoğunluk yöntemi uygulanmaktadır. Basit çoğunluk sisteminde oyların en çoğunu alan aday seçimi kazanmaktadır. Bir diğer ifadeyle belediye başkanı seçilebilmek için %50+1 oya gerek yoktur. Bu da %20’lere varan oylarla seçilen belediye başkanlarının ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bunun temsil açısından yarattığı sorunlar büyüktür. Şekil 1’de 2014 yerel seçimlerinde belediye başkanlığını %50’den daha az ve %50’den daha çok oylarla kazanan belediyelerin sayısal dağılımı verilmiştir. Toplam 1351 belediyede yapılan seçimlerde %50’den daha az oyla belediye başkanı seçilenlerin (740) %50 ve üzeri oyla seçilenlerden (611) daha çok olduğu görülmektedir.

Tablo 1: 2014 Belediye Başkanlığı Seçimlerinde Kazanan Adayların Oy Oranlarının Dağılımı

Belediye başkanı seçilip oy oranı %50’den daha düşük olan adayların oy oranlarının dağılımı Tablo 2’de farklı bir boyutuyla ele alınmıştır. Buna göre %50’den daha az oyla seçilen belediye başkanlarının aldıkları oy oranları 3 gruba ayrılmıştır:

• %20 – %29.99 arası oyla seçilenler,
• %30 – %39.99 arası oyla seçilenler,
• %40 – %49.99 arası oyla seçilenler.

Bunu yanı sıra ilgili gruplarda, “ilçe belediyeleri”, “belde belediyeleri” ve “büyükşehir belediyeleri” şeklinde bir ayrıma da gidilmiştir.

Tablo 2: %50’den Daha Az Oy İle Seçilen Belediye Başkanlarının Oy Oranlarının Belediye Türlerine Göre Sayısal Dağılımı

Tablo 2’deki veriler incelendiğinde, %50’den daha az oyla seçilen adayların büyük çoğunluğunun %40 – %49.99 aralığında bir oyla seçildiğini görülmektedir. %50’den daha az oyla seçilen toplam 740 belediye başkanından 501’i yani %67’si bu aralıkta bir oyla belediye başkanı seçilmiştir. Bu grupta (%50’den daha az) yer alan ilçe belediyelerinin %70,9’unda, belde belediyelerinin %58,1’inde ve büyükşehir belediyelerinin %73,3’ünde belediye başkanları bu aralıkta oy almışlardır.

Tablo 2’deki verilere göre oy oranı %30 – %39.99 aralığında olan belediye başkanlarının sayısı da bir hayli fazladır. %50’den daha az oyla seçilen toplam 740 belediye başkanından 210’u yani %28,3’ü bu aralıkta bir oyla belediye başkanı seçilmiştir. Bu grupta (%50’den daha az) yer alan ilçe belediyelerinin %25,4’ünde, belde belediyelerinin %36,6’sında ve büyükşehir belediyelerinin  %26,6’sında belediye başkanları bu aralıkta oy almışlardır.

Şekil 2’deki verilere göre oy oranı %20 – %29.99 gibi son derece düşük bir aralıkta yer alan belediye başkanları da mevcuttur. Toplam 29 belediye başkanı bu aralıkta bir oy oranıyla belediye başkanı seçilmiştir. %50’den daha az oyla seçilen toplam 740 belediye başkanından 29’u yani %3,9’u bu aralıkta bir oyla belediye başkanı seçilmiştir. Bu grupta (%50’den daha az) yer alan ilçe belediyelerinin %3,5’inde ve belde belediyelerinin %5,2’sinde belediye başkanları bu aralıkta oy almışlardır. Büyükşehir belediyelerinde bu aralıkta bir oy oranı ile seçilen belediye başkanı bulunmamaktadır.

Sonuç

Türkiye’de belediye başkanlığı seçimlerinde uygulanan basit çoğunluk sistemi, temsilde adalet ilkesi açısından sorunlu bir uygulamadır. 2014 yılı belediye başkanlığı seçimleri verilerinden hareketle hazırlanan grafikler bu sorunu ortaya koymuştur. 16 Nisan 2017 Referandumu’ndan sonra yeni bir sisteme geçen Türkiye’de, bu dönüşüm sürecinde belediyelerin göz ardı edildiği görülmektedir. Belediye başkanlığı seçimlerinde yaşanan sorunların çözüme kavuşturulması gerekmektedir. Cumhurbaşkanlığı seçimi için %50+1 oy öngörenler, %20’lere varan oylarla seçilen belediye başkanları için herhangi bir girişimde bulunmamıştır. Önümüzdeki yerel seçimlere kadar bu sorunun çözümü, belediyelerde temsil kabiliyetinin yükseltilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Belediye başkanlığı seçimlerinde uygulanabilecek bir yöntem için şu öneriler getirilebilir:

• Belediye başkanları, daha önce de olduğu gibi, halk tarafından seçilmeye devam edilmelidir.
• Belediye başkanlığı seçimlerinde ilk turda %50+1 oy aranmalıdır. İlk turda bu çoğunluğu sağlayan bir aday çıkmazsa, ikinci tura geçilmelidir. İkinci turda %25 ve üzeri oy alan adaylar arasında yeniden bir seçim yapılmalıdır. Bu turda da %50+1 oy aranmalıdır. Bu turda da yeterli çoğunluğu sağlayan aday çıkmazsa üçüncü ve son tura geçilmelidir. Bu tura, ikinci turda en çok oyu alan iki aday katılacaktır. Bu iki aday arasından en çok oyu alan aday belediye başkanı seçilecektir.

Bu şekilde uygulanacak bir belediye başkanlığı seçimi, %20’lere varan oylarla, temsil açısından son derece sınırlı bir konumda bulunan adayların belediye başkanı seçilmesini önleyecek ve temsilde adalet ilkesinin daha uygulanabilir olmasını sağlayacaktır.

Yararlanılan Kaynaklar

TUNCER, Erol, (2017), “Çok Partili Dönemde Seçimler ve Seçim Sistemleri”, http://www.tesav.org.tr/wp-content/uploads/2017/04/CokPartiliDonemdeSecimlerveSecimSistemleri.pdf

TÜRK, Hikmet Sami, (2006), “Seçim, Seçim Sistemleri ve Anayasal Tercih”, Anayasa Yargısı Dergisi, S. 23, ss. 75-112

Yüksek Seçim Kurulu, Seçim Bilişim Sistemi (SEÇSİS) Verileri

298 sayılı “Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, Resmi Gazete: 16.03.2018 / 30362

2972 sayılı “Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun”, Resmi Gazete: 18.01.1984/18285

1982 Anayasası

Loading...

Taking too long?

Reload document

| Open in new tab

6360 Sayılı Yasa İle Büyükşehir Olan Muğla İlinde Yerel Kamu Hizmetlerinin Dönüşümünün Marmaris İlçesi Özelinde İncelenmesi

Türk Dünyası Belediyeler Birliği (TDBB), 12.11.2003 tarih ve 6464 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kurulmuş, 3335 sayılı “Uluslararası Nitelikteki Teşekküllerin Kurulması Hakkında Kanun” hükümleri çerçevesinde faaliyetlerini sürdüren bir uluslararası organizasyondur.

Birliğin temel amacı; uluslararası alanda, yerel yönetimlerin sorunlarının ve çözüm yollarının belirlenmesi, tartışılması, ortak çözümler aranması ve uygulama çalışmalarına katkı sağlamaktır.

Birliğin 28 farklı ülkeden, toplam 1152 üyesi bulunmaktadır.

Birliğin başkanı, Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı İbrahim Karaosmanoğlu’dur.

TDBB’nin İşbirliği Halinde Olduğu Uluslararası Kurum ve Kuruluşlar

• Avrupa Belediyeler ve Bölgeler Konseyi Birliği (CEMR)
• Avrupa Akdeniz Yerel ve Bölgesel Yönetimler İşbirliği Komitesi (COPPEM)
• Birleşmiş Kentler ve Yerel Yönetimler Orta Doğu ve Batı Asya Teşkilatı (UCLG MEWA)
• Arap Şehirler Birliği (ATO)
• Avrupa Türk Demokratlar Birliği Hollanda Şubesi (UETD)
• İslam, Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi (IRCICA)

TDBB’nin İşbirliği Halinde Olduğu Ulusal Kurum ve Kuruluşlar

• T.C. Başbakanlık Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı (TİKA)
• Türkiye Radyo ve Televizyon Genel Müdürlüğü – TRT Avaz Kanal Koordinatörlüğü
• Türkiye Belediyeler Birliği (TBB)
• Ege Belediyeler Birliği (EBB)
• Kıbrıs Türk Belediyeler Birliği (KTBB)
• Tataristan Belediyeler Birliği
• Moğolistan Belediyeler Birliği
• İstanbul Uygulamalı Gaz ve Enerji Teknolojileri Araştırma Mühendislik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (UGETAM)
• Türk Kızılayı (KIZILAY)
• Türkiye Yeşilay Cemiyeti (YEŞİLAY)

Birlik Üyesi Belediyelerin Ülkelere Göre Sayısal Dağılımı

Türkiye Cumhuriyeti (148)

Arnavutluk (12)

Azerbaycan (327)

Bosna Hersek (20)

Bulgaristan (3)

Filistin (9)

Irak (2)

Karadağ (2)

Kazakistan (28)

Kenya (1)

KKTC (23)

Kosova (4)

Kırgızistan (485)

Lübnan (3)

Macaristan (1)

Makedonya (12)

Moğolistan (22)

Moldova Cumhuriyeti Gagauz Yeri (18)

Moldova Cumhuriyeti (7)

Mısır Arap Cumhuriyeti (1)

Pakistan (2)

RF Başkurdistan (1)

RF Dağıstan (9)

RF Tataristan (2)

Romanya (2)

Somali Cumhuriyeti (3)

Sırbistan (3)

Ukrayna (2)

Kaynak: www.tdbb.org.tr

26-28 Ekim 2017 tarihleri arasında Kütahya’da Dumlupınar Üniversitesi Kamu Yönetimi Bölüm Başkanı Doç. Dr. Özgür Önder ve Yrd. Doç. Dr. Murat Yaman tarafından “2. Türk İslam Siyasi Düşüncesi Kongresi” düzenlendi.

Kongrenin birincisi Aksaray Üniversitesi’nde 8-10 Ekim 2015 tarihleri arasında gerçekleştirilmişti. Bu kongrenin teması “Teşekkül Devrinden 18. Yüzyıla Türk İslam Siyasi Düşüncesi” idi. İkinci kongrenin teması da birinci kongrede bırakılan yerden devam ederek “18. Yüzyıldan Günümüze Türk İslam Siyasi Düşüncesi” olarak belirlendi. Bu doğrultuda ilgili dönemin ideolojileri, fikir adamları vb. üzerinden önemli tartışmalar yapıldı.

Alanın duayen isimleri Dr. Mustafa Çalık, Prof. Dr. Ahmet Kavas, Prof. Dr. Ayhan Bıçak, Prof. Dr. Sönmez Kutlu ve Prof. Dr. Mehmet Uyanık’ın da teşrif ettiği kongrede, toplam 72 bildiri sunuldu. Yrd. Doç. Dr. Aykut Acar ve Öğr. Gör. Ahmet Özkan ile birlikte hazırladığımız “İsmail Bey Gaspıralı ve Türk Birliği Düşüncesi: Dilde, Fikirde, İşte Birlik!” başlıklı bildirinin sunumu da tarafımdan yapıldı.

Sunulan bildiriler ilerleyen tarihlerde kongrenin web sitesi üzerinden yayınlanacaktır.

Bildirilere ulaşmak için, www.turkdusuncesi.com sitesinin takip edilmesi yararlı olacaktır.