1) Petrol sektörü

2) Petrol dışı sektör.

Bunlardan petrol dışı sektörünün geliştirilmesi oldukça önemlidir. Çünkü, petrole ve petrol sektörüne dayalı ve bağımlı ekonomi ülkenin sürdürülebilir kalkınmasına engel olur ve yüksek enflasyon, işsizlik gibi sorunlara da yol açabilir.

Petrol dışı sektör kavramı bu açıdan önemlidir.Bu sektör ayrı-ayrı alanlara ayrılmıştır:

– tarım,

– ulaşım,

– inşaat,

-ticaret ve diğer hizmet alanları,

– petrol dışı sanayi.

Bunlardan tarım ülke ekonomisi için şu anda  hayati önem taşıyor. Tarımın geliştirilmesi, teknoloji, ulaştırma, ticaret ve benzeri alanların geliştirilmesine de katkıda bulunur.

Bir çiftçinin (üreticinin) çalıştığı bir alanda üretim hacmini artırmak için öncelikle mevcut teknolojiyi güncellemelidir. Teknoloji güncelleme çiftçilerin (üreticilerin) gelirini arttırır ve daha fazla üretime teşvik eder.

2017  yılının ilk altı ayında petrol dışı ihracatın hacmi gelişerek 738 milyon dolar olmuştur ki, şu anda da Azerbaycan Cumhuriyeti bu sektörün kalkınmasında gerekli adımları atmaktadır. 2016 yılının ilk yarısına kıyasla, petrol dışı sektörün ihracatı, 2017 yılının aynı dönemine göre yüzde 27 arttı. 2017 yılının ilk yarısında petrol dışı sektörde yapılan ihracatta domates (121 milyon dolar), altın (50.9 milyon dolar) ve özel polietilen (48.4 milyon dolar) önemli bir rol oynamaktadır. 2017 yılın ocak ve  Eylül aylarında ülke ekonomisinin petrol dışı sektöründe  gayri-neft sektöründe oluşturulan katma değer geçen yılın aynı dönemine göre% 2,5 arttı. Petrol dışı sektörde katma değerin payı GSYİH’nın % 62,6 ‘sıydı. Petrol dışı sektörün katma değerindeki% 9,4’lük oran tarım, ormancılık ve balıkçılık,% 6,9’u petrol dışı sanayi, %11,1’i ulaşım ekonomisi oluşturuyor.

Yukarıda sayılan tüm hususlara ek olarak, petrol dışı sektörün gelişiminde yasalar ve normatif yasal işlemler de önemli bir rol oynamaktadır. 2017-2022 yılları arasında “Azerbaycan Cumhuriyetin deki “Tarımsal İşbirliği Geliştirme Programı”,Azerbaycan Cumhuriyetinde,  Azerbaycan Cumhuriyeti Kırsal Kalkınmayı Geliştirmeye Yönelik Ek Tedbirler Hakkında Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanının Genelgesi”, Azerbaycan Cumhuriyeti “Tütün ve Tütün Ürünleri Üzerine Kanun” Azerbaycan Cumhuriyeti Kanunu, “Arıcılık hakkında” “Azerbaycan Cumhuriyeti kanunu ve diğer normatif yasal düzenlemeler buna dahildir.

“Made in Azerbaijan” markasının kurulması, ülkedeki petrol dışı sektörün gelişmesinde önemli bir rol oynamıştır. Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın İlham Aliyev’in “Petrol Dışı Ürünlerin İhracını Teşvik Etmek İçin Ek Önlemlere İlişkin” Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Genelgesi, petrol dışı sektörün gelişmesine ve bu sektörün daha fazla teşvik edilmesine katkıda bulundu.

18 Ocak 2016 tarihli “Petrol dışı Ürünlerin İhracını Teşvik Etmek İçin Ek Önlemlere İlişkin Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Genelgesi “, ve 1 Mart 2016 tarihli “Petrol Dışı Ürünlerin İhracını Teşvik Etmek İçin Ek Önlemlere İlişkin Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı  Kararnamesi” ve diğer yasal belgeler Azerbaycan’da petrol dışı sektörün geliştirilmesinde yeni bir aşamaya geçildiğini gösteriyor.

Tüm bu tedbirler ve kabul edilen kanunlar ülke ekonomisi üzerinde olumlu bir etki yapmış ve petrol sektörüne olan bağımlılığını azaltmıştır. Açık bir kanıt olarak, Azerbaycan Cumhuriyetinin dünyaca ünlü Dünya Ekonomik Forumu’nun küresel rekabetçilik endeksini ilerlettiğini söyleyebiliriz, Azerbaycan bu endekste 35. sırada.

 Kaynakça

1.http://economy.gov.az/

2.http://customs.gov.az/

3.http://www.e-qanun.az/

4.https://www.stat.gov.az/

5.https://www.weforum.org/

Genel olarak, bir takım gelişmiş yabancı ülkelerin deneyimleri göz önüne alındığında, mülkiyet biçimlerine bakılmaksızın, özellikle doğal kaynakların (toprak, su, hava vb.) Kullanımı için çevrenin korunması için sistematik, tutarlı, kapsamlı bir yaklaşım sergilediği açıktır. Aynı şekilde, devlet farklı yöntemleri (idari ve ekonomik) kullanarak etkili önlemleri uygular. Bu bağlamda, bir takım gelişmiş yabancı ülkelerin incelediği ekolojik vergilendirme sistemi özellikle ilgi çekmektedir.

Azerbaycan, devlet bağımsızlığına kavuştuktan sonra, çevre koruma ve çevre yönetimi ile ekonomi alanlarında uluslararası işbirliğinin büyük ölçüde genişletildiğini belirtmek gerekir. Uygulama, çevrenin korunmasının modern çağlarda tek tek çözülemediğini göstermektedir.

Önce belirtmek gerekir ki, Azerbaycan Cumhuriyeti çevrenin korunmasına ve çevresel güvenliğin Yönetmelik yönlerinde 20’den fazla sözleşme, özellikle Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi, sınırlardan geçen su akarlarının ve uluslararası göllerin korunması ve kullanımı Sözleşmesi’ne, Avrupa canlı tabiatının ve doğal ortamının korunması hakkında Sözleşmesi’ne, Basel Sözleşmesi, sınırlararası konteksde çevresel etkinin değerlendirilmesine dair sözleşmeye bağlanmıştır. Bununla birlikte “Çevre koruma alanında Azerbaycan hükümeti ve Türkiye hükümetleri arasında anlaşma”, Azerbaycan Cumhuriyeti Çevre ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı ve İran İslam Cumhuriyeti Çevre Bakanlığı arasında anlaşma, “Çevre koruma alanında Azerbaycan ve Gürcistan Cumhuriyetleri arasında karşılıklı işbirliği”, Birleşmiş Milletler iklim değişimleri üzere çerçeve Sözleşmesi Kyoto Protokolü’nün uygulanması alanında işbirliği hakkında Azerbaycan Cumhuriyeti hükümeti ve Danimarka Krallığı hükümetlerarası Atlanta Memorondumu “,” Avrupa güvenlik ve işbirliği Teşkilatı Bakü temsilciliği ve cumhuriyet çevre ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı arasında Bakü’de çevreye dair sosyal veri merkezinin Kuruluş Hakkında İşbirliği Anlaşması imzalanmıştır. Halen Azerbaycan birçok uluslararası projenin gerçekleştirilmesine katılıyor. Böylece, Azerbaycan Hükümeti ile Uluslararası Kalkınma Birliği arasındaki “Kalkınma Kredi Anlaşması” nın ülkenin Cumhurbaşkanının talimatlarına uygun olarak, Kırsal Tarım Projesinin eş finansmanı için Japon Hibe Anlaşması kaydedilebilir.

Şu anda Kazakistan, Türkiye ve Özbekistan ve Azerbaycan devleti, hidrometeoroloji alanında ikili işbirliği programlarına sahiptir.

Bunların yanı sıra Azerbaycan Cumhuriyeti çevre koruma alanında birçok küresel ve bölgesel sözleşme ve protokollere katıldı, “Göçmen hayvan türlerinin korunmasına dair BONN Sözleşmesi”, “Avrupa’da yarasaların korunması, protokolü”, “Avrupa-Avrasya göçmen su kuşlarının korunması” anlaşmasına katılması, BM nin “TehlikeIi atıkların sınırlararası taşınmasına  gözetim” Basel Sözleşmesine Azerbaycan 2001 yılından katıldı. Günümüzde Azerbaycan’da tehlikeli atık yönetimi için devlet stratejisi onaylanmıştır. Endüstriyel Kazaların Sınıraşır Etkileri Konvansiyonu 2004 yılında ülkemiz tarafından onaylanmıştır. Azerbaycan Cumhuriyeti Ekoloji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı zaten Sözleşmenin yetkili mercii olarak belirlenmiştir.

Sözleşme öngörülen görevlerin yerine getirilmesi çalışmalarına yardımcı olmak amacıyla Almanya’nın Doğanın ve çevrenin korunması, nükleer reaktörlerde güvenliği Federal Bakanlığı Maliye yardımı ile “Kür nehrinde arıza durumunun ikaz edilmesi için tedbirlerin geliştirilmesi ve uygulanması” projesinin uygulanmasına başlanmıştır

Sözleşme çerçevesinde, 2002-2003 yılları arasında TASIS Programı tarafından finanse edilen “Nehir Ortak Yönetimi” projesi hayata geçirildi ve şimdi uluslararası organizasyonlar tarafından derlenen 15 öncelikli göl listesine Candar Gölü dahil edildi.

Cumhuriyetimiz, 2004 yılında denizlerden gelen kirliliklerin önlenmesine ilişkin uluslararası sözleşmeye katılmıştır. Araştırma, son yıllarda ülkemizde korunan alanların geliştirilmesinde son derece önemli önlemlerin alındığını gösteriyor. Analiz, ülkenin özel korunan alanının ülkenin topraklarının% 7’sini temsil eden 604.400 hektar olduğunu ortaya koyuyor. Belirtmek gerekir ki, tüm bunların yanı sıra, çevresel açıdan dayanıklı kalkınmaya ilişkin ‘Milli proqram’ (2015-2018), Çevresel açıdan dayanıklı kalkınmaya ilişkin ‘Milli program’ın (2015-2020), Azerbaycan Cumhuriyeti’nde tehlikeli atıkların yönetimi Devlet stratejisi ( 2015-2020), Azerbaycan Cumhuriyeti’nde ormanların restorasyonu ve artırılmasına ilişkin ‘Milli program’ın (2013-2017),  Hidrometereolojinin gelişimine dair Devlet programı (2003-2010), Hazar Denizi Ulusal Eylem planı (2010-2025) vb. başvuru öngörülmektedir.

Kaynakça

1. Mehdiyev A.Ş., Əzizov B.M., Mehdiyev C.S. Elektromaqnit şüalanmaları və ətraf mühit. Bakı-2009, 155 s.
2. Mehdiyev A.Ş., Əhmədov Ş.Ə. Meteorologiya və iqlimşünaslığın əsasları. Bakı -2008, 340 s.
3. Ağayev T.D. Ətraf mühit texnikasına giriş. Sumqayıt – 2005, 133 s.
4. Əhmədov Ş.Ə.,Hüseynli M.A. Atmosferin radiasiya rejimi. Bakı – 2005, 160 s.
5. Əhmədov Ş.Ə., Ağayev və b. Ümumi ekologiya. “Müəllim” Bakı-2005, 100 s.
6. Əhmədov Ş.Ə., Muradov N.M. Ekologiya. Atmosferin çirklənməsi. Bakı-2008, 84 s.
7. Əhmədov Ş.Ə. Məmmədova Ş.İ. Ekoloji monitorinq. Bakı- 2012, 120 s.
8. Мехтиев А.Ш., Байрамов А.А. Экологический анализ объектов окружающей среды. Баку-2005. 294 с.
9. Мехтиев А.Ш., Гюль А.К. Техногенное загрязение Каспийского моря. Элм. Баку-2006, 180 с.

The post Çevre Güvenliğinin Düzenlenmesinde Yabancı Ülkelerin Tecrübeleri ve Ulusal Mevzuatın Geliştirilmesinde Temel Talimatlar first appeared on Akademik Kaynak.]]>