TR

Dış Ticaret ile Ekonomik Büyüme Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği

5.SONUÇ

Bu çalışmada Türkiye’de 1985–2015 döneminde ithalat, ihracat ve ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkisi incelenmiştir. Çalışmada öncelikle teorik olarak dış ticaret kavramları ve dış ticaretin önemi üzerinde durulmuş, devamında dış ticaret ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki açıklanmıştır. Literatür taraması yapıldıktan sonra uygulanacak olan ekonometrik yöntem anlatılmıştır. Çalışmada sırasıyla Birim Kök Testi, VAR Modeli, Eşbütünleşme Analizi ve Hata Düzeltme Modeli uygulanmıştır.

Türkiye’nin yaklaşık son otuz beş yıllık dışa açık deneyiminde “ithalata-dayalı büyüme çekişli ihracat” tablosu karşımıza çıkmaktadır. Bu sonucun, Aydın, Saygılı & Saygılı (2007), Yükseler & Türkan (2008), ve Aktan (2006) çalışmaları ile uyumlu olduğu söylenebilir. Söz konusu çalışmalarda, 2001 krizinden sonra ihracat içinde önemli bir konuma sahip olan taşıt araçları, dayanıklı tüketim malları gibi ileri teknoloji gerektiren ve daha sermaye yoğun sanayilerde üretimin önemli miktarda ithalata ve ihracata bağlı hale geldiği vurgulanmıştır. Yükseler & Türkan’ın (2008) önerdiği gibi, enerjide dışa bağımlılığı azaltacak ve sanayi sektörünün rekabet gücünü arttıracak politikaların sürdürülebilir büyümeye yardımcı olacağı söylenebilir. Çünkü Aktan (2006) tarafından da belirtildiği üzere tek başına kur politikası bu hedefe ulaşılmasında yeterli olmayacaktır.

Son olarak analiz sonucuna göre ithalatın kısa ve uzun dönemde gayrisafi yurtiçi hasıladan etkilendiği sonucu, ekonominin üretim yapısının ithalat değişkeni ile yakından ilişkili olduğu şeklinde yorumlanabilir. İthalat ve ihracat arasındaki pozitif etkileşim üretim ve ihracat yapısından dolayı ara malı ithalatının ekonomi açısından önemini göstermektedir. Ara malı ithalatında yerli sektörlere yönelik teşvik verilmesi yoluyla ülkedeki ara malı ithalatı azaltılarak ülkenin döviz ihtiyacı giderilebilir ve bu stratejiyle cari açık düşürülebilir.


KAYNAKÇA

Aktan, O., (2006), “Dünya Ekonomisindeki Gelişmeler ve Türk Dış Ticareti”, Uluslar arası Ekonomi ve Dış Ticaret Politikaları, 1(1), 69-100.

Aktaş, C. (2009),“Türkiye’nin İhracat, İthalat ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Nedensellik Analizi”, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (2); 35-47.

Al-Yousif, Yousif Khalifa (1997), “Exports and Economic Growth: Some Empirical Evidence From The Arab Gulf Countries” Applied Economics, 1997, (29); 693- 697.

Ay, A. & Erdoğan, S. & Mucuk, M. (2004), “Türkiye’de İhracata Dayalı Büyüme Üzerine Bir Nedensellik Sınaması (1980-2003)” Selçuk Üniversitesi, Karaman İİBF Dergisi, (1); 107-117.

Aydın, F. & Saygılı, H. & Saygılı, M. (2007), “Empirical Analysis of Structural Change in Turkish Exports”, Research and Monetary Policy Department Working Paper No.07/08, The Central Bank of the Republic of Turkey

Bahar, Ozan, (2006), “Turizm Sektörünün Türkiye’nin Ekonomik Büyümesi Üzerindeki Etkisi: VAR Analizi Yaklaşımı”, Yönetim ve Ekonomi, Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Cilt 13, Sayı 2.

Bilgin, C, & Şahbaz, A. (2009), “Türkiye’de büyüme ve ihracat arasındaki nedensellik ilişkileri (Causality relations between growth and export in Turkey)”, Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 177-198.

Demirhan, E. (2005) “Büyüme ve İhracat Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği” Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 60(4):76-88.

Dickey, D. & Fuller, W. (1979), “Distribution of the Estimators for Autoregressive Time Series with a Unit Root” Journal of the American Statistical Association, 74: 427-431.

Erdoğan, S. (2006) “Türkiye’nin İhracat Yapısındaki Değişme ve Büyüme İlişkisi: Koentegrasyon ve Nedensellik Testi Uygulaması” Selçuk Üniversitesi Karaman İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10:30-39.

Grossman, G.M. & Helpman, E. (1995) “Technology and Trade” Grossman et al.(eds.) Handbook of International Economics, 1st Edition, USA, Elsevier.

Gül, E. & Kamacı, A. (2012), “Dış Ticaretin Büyüme Üzerine Etkileri: Bir Panel Analizi”, Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, (3); 81-89.

İspir, S., & Ersoy, B.A. & Yılmazer, M. (2009) “Türkiye’nin Büyüme Dinamiğinde İhracat mı İthalat mı Daha Etkin?” Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(1): 59-72.

Korkmaz, T. Çevik, E.İ. & Birkan, E. (2010), “Finansal Dışa Açıklığın Ekonomik Büyüme ve Finansal Krizler Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği” Journal of Yasar University, 17 (5); 2821-2831.

Ozansoy, A. (2009), “2008-2009 Küresel Krizine Karşı Ülkelerin Gösterdikleri Korumacılık Refleksleri” Lebib Yalkın Dergisi, (69); 300-316.

Saçık, S. (2009). “Dış Ticaret Politikası ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Teorik Açıdan Bir İnceleme” KMU İİBF Dergisi, Yıl:11, Sayı:16, Haziran, 162-171.

Seyidoğlu, H. (2009), ‘’Uluslararası İktisat, Teori Politika ve Uygulama’’, 17.baskı, 511-529.

Şimşek, M. (2003) “İhracata Dayalı-Büyüme Hipotezinin Türkiye Ekonomisi Verileri İle Analizi, 1960-2002” Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(2):43-63.

Takım, A. (2010) “Türkiye’de GSYİH ile İhracat Arasındaki İlişki: Granger Nedensellik Testi” Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi,14(2):1-16

Tarı, R. (2011), “Ekonometri“, Umuttepe Yayınları, 7.Basım, Kocaeli.

Temiz, D. & Gökmen, A. (2010) “An Analysis of the Export and Economic Growth in Turkey Over the Period of 1950-2009” International Journal of Economic and Administrative Studies, 3(5):123-142.

Uçan, O. (2013), “Döviz Kuru Dinamikleri”, 1. Baskı; 161-220.

Uzgören, N. & Ceylan, G. & Uzgören, E. (2007), ‘’Türkiye’de Kredi Kartı Kullanımını Etkileyen Faktörleri Belirlemeye Yönelik Bir Model Çalışması’’, Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. Yönetim ve Ekonomi,  14(2), ss 247-256.

Yükseler, Z. & Türkan, E. (2008), ‘’Türkiye’nin Üretim ve Dış Ticaret Yapısında Dönüşüm, Küresel Yönelimler ve Yansımalar’’, TÜSİAD Yayınları, Yayın No. T/2008-02/453.

] }

AKADEMİK KAYNAK
 

 TR