TR

Dış Ticaret ile Ekonomik Büyüme Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği

4.2.Eşbütünleşme Testi

İthalat, ihracat ve ekonomik büyüme arasında uzun dönemli bir ilişkinin bulunup bulunmadığını tespit etmek amacıyla Johansen-Juseliues Eşbütünleşme Testi uygulanmıştır. Sonuçlar Tablo 4’te gösterilmiştir. Test sonuçlarına göre 1 adet eşbütünleşme vektörü bulunmaktadır. Dolayısıyla ilişki olmadığı yönünde kurulan hipotez %5 anlamlılık seviyesinde reddedilmektedir. Değişkenler uzun dönemde birlikte hareket etmektedirler.

Tablo 4: Trace ve Max-Eigenvalue Değerleri Sonuçları

Hipotez Trace İstatistik % 5 Kritik Değer Olasılık
r=0 43,79215 29,71646 0,0007
r≤1 15,19462 10,61753 0,0511
r≤2 3,976343 4,624802 0,0487
Hipotez Max-Eigenvalue % 5 Kritik Değer Olasılık
r=0 28,63010 24,94125 0,0037
r≤1 11,19324 11,94556 0,1423
r≤2 3,936196 4,628484 0,0461

r: koentegrasyon vektör sayısı

4.3.Hata Düzeltme Modeli

Uzun dönemde birlikte hareket eden GSYIH, ITH ve IHR değişkenlerini  kısa dönemli ilişkilerini belirlemek için hata düzeltme modeli tahmin edilmiş ve sonuçlar Tablo 5’te verilmiştir.

Tablo 5: Hata Düzeltme Modeli Sonuçları {Bağımlı değişken (D)LGSYIH}

Değişkenler Katsayı t – İstatistikleri
ECM(t-1) -0,052751 [-0,20314]
(D)LGSYIH(-1) -0,14305 [-0,41618]
(D)LIHR(-1) -0,097614 [-0,34624]
(D)LITH(-1) 0,452391 [1,23614]

Akaike bilgi kriterine göre 1 gecikmeli olarak tahmin edilmiştir.

Tahmin edilen hata düzeltme modelinde ECM katsayısının negatif ve anlamlı olduğu görülmüştür. Bu sonuç uzun dönem ile kısa dönem arasında oluşacak bir dengesizliğin üç ayda bir yaklaşık %5 oranında ortadan kalktığını gösterir. Buna göre yapılan Granger Nedensellik analizine göre uzun dönemde sadece %10 anlamlılık seviyesinde GSYIH’dan ITH’a doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisinin olduğu görülmüştür. Kısa ve uzun dönemi birlikte değerlendirdiğimizde ise GSYIH ile ITH arasında çift yönlü bir nedensellik var iken, GSYIH ile IHR arasında aynı şekilde çift yönlü bir ilişki olmadığı görülmüştür. Sonuçlar Tablo 6 ve 7’de gösterilmektedir.

Tablo 6: Granger Nedensellik Analizi (Uzun Dönem)

Bağımlı Değişken: (D)LGSYIH
Excluded Chi-sq Prob
(D)LIHR 0,97205 0,33292
(D)LITH 0,16948 0,68382
Bağımlı Değişken: (D)LIHR
Excluded Chi-sq Prob
(D)LGSYIH 9,90181 0,00400
(D)LITH 15,1822 0,00058
Bağımlı Değişken: (D)LITH
Excluded Chi-sq Prob
(D)LGSYIH 1,33180 0,25860
(D)LIHR 0,02143 0,88469

 

Tablo 7: Granger Nedensellik Analizi (Kısa ve Uzun Dönem)

Bağımlı Değişken  

t-testi

 

Wald Testi

Model (D)LGSYIH(t-1) (D)LIHR(t-1) (D)ITH(t-1) ECM(-1)  
(D)LGSYIH 0,311

(-1,832)*

-0,377

(-1,210)

0,755

(2,731)***

0,080

(0,314)

(D)LIHR(t-1),

ECM(-1)

X2(2)=2.103647
(D)LITH(t-1),

ECM(-1)

X2(2)=9,541162***
(D)LIHR 0,433

(2,614)***

-0,288

(-1,245)

-0,166

(-0,765)

-0,015

(-0,531)

(D)LGSYIH(t-1) X2(2)=8,416122**
(D)LITH(t-1) X2(2)=0,516177
(D)LITH 0,133

(0,744)

0,247

(-1,055)

0,187

(0,812)

0,421

(2,091)*

(D)LGSYIH(t-1) X2(2)=5,486771*
(D)LIHR(t-1) X2(2)=4,751924*

*, ** ve *** işaretleri sırasıyla %10, %5 ve %1 anlamlılık seviyelerini göstermektedir. Parantez içindeki değerler t değerleridir.

] }

AKADEMİK KAYNAK
 

 TR